Leren is inderdaad leuk, maar het is ook hard werken. Het is precies de ervaring dat we door hard werken obstakels overwinnen en ons doel kunnen bereiken, die aan de basis ligt voor echte motivatie. Elk "gadget" dat van dit spannende en moeizame proces een simpel spelletje maakt, is oneerlijk en ontneemt de kinderen op bedrieglijke wijze de vreugde van het zelf verworven meesterschap. Kinderen aanmoedigen om te "leren" door rond te fladderen in een kleurrijke multimediale wereld is het basisrecept voor een ongeorganiseerde en ongedisciplineerde geest...
Jane Healy.
Amerikaanse onderwijspsychologe
over de relatie computer-kind.
Terecht wordt er met de opkomst van de ICT nadruk gelegd op de vaardigheid van het omgaan met informatie. Maar daarbij wordt vaak vergeten dat algemene kennis (achtergrondinformatie) een fundamentele voorwaarde is voor de interpretatie en beoordeling van die nieuwe informatie. De school die daaraan voorbijgaat, stelt haar leerlingen niet in staat om nieuwe informatie inhoudelijk te beoordelen en gaat zo voorbij aan de pedagogische opdracht van de school. [...] De moderne mens wordt werkelijk overspoeld met informatie over een wereld die hij uit eigen ervaring niet kent. De vaardigheid om met deze informatie om te kunnen gaan, neemt in het onderwijs dan ook een steeds belangrijkere plaats in. Maar wil een leerling zich in de wereld oriënteren, dan zal hij die informatie ook moeten kunnen begrijpen, daarin onderscheiden tussen wat belangrijk is en wat niet. Essentieel voor ordening en beoordeling is achtergrond- of contextinformatie, die iedereen in staat stelt de nieuwe informatie te plaatsen en op waarde te schatten.
Jan Maarten Praasma.
Universiteit van Utrecht.
Er zijn drie soorten van onwetendheid: niets weten, slecht weten wat men weet en iets anders weten, dan hetgeen men weten moet.
Charles Duclos (1704-1772).
Frans schrijver.
Vervelend te zijn is de ergste zonde in het onderwijs.
Johann Friedrich Herbart (1776-1841).
Duits filosoof en pedagoog.
Eerst voorbeelden, dan onderzoek, regel en oefening.
Johan Amos Comenius (1592-1670).
Tsjechisch-Nederlands opvoedkundige.
Het is even onmogelijk in ene sidderende ziel schone en regelmatige lijnen te tekenen, als op een bevend blad papier.
John Locke (1632-1704).
Engels filosoof.
Leerlingen houden van de computer omdat ze een uur lang niet moeten nadenken. Leerkrachten houden van de computer omdat ze niet moeten lesgeven. Ouders houden van de computer om te kunnen zeggen dat de school van hun zoon of dochter "hightech" is. Maar er wordt niet echt geleerd.
Clifford Stoll.
Amerikaans astronoom en
Internet-deskundige.
De leraar vertegenwoordigt niet de minister-president of een meerderheid binnen de gemeente. Neen, hij is de geboren vertegenwoordiger van minder vergankelijke personages, hij is de enige, onschatbare vertegenwoordiger van de dichters, de filosofen en de geleerden, van de mensen die de mensheid hebben gemaakt en in stand houden.
Charles Péguy (1873-1914).
Frans dichter en prozaïst.
Cultuur begint bij de mest, omdat met mest landbouw mogelijk wordt en landbouw weer zekerheid biedt en zekerheid een grotere toegankelijkheid schept.
Albert Schweitzer (1875-1965).
Duits-Frans theoloog en zendeling-arts.
De mest is geen heilige, maar hij doet wonderen waar hij valt.
Anoniem.
Het onderwijs alleen is ontoereikend voor de opvoeding.
Pierre Janet (1859-1947).
Frans psychiater.
Het kind is de hoop van het gezin en van de maatschappij.
Felix Dupanloup (1802-1878).
Frans, rooms-katholiek priester en pedagoog.
Herhaling is de moeder, niet alleen van de studie, maar ook van de opvoeding.
Anoniem.
Door denken maken wij ons eigen, wat wij lezen.
John Locke (1632-1704).
Engels filosoof.
Alleen bij het beroep van boeienkoning, brandweerman of bolletjesslikker is de mortaliteit hoger dan in het onderwijs. Hoe men als schoolmeester sterft - op het veld van eer, met opgeheven hoofd en open vizier, of schichtig weggedoken in een roestend harnas van verbittering - is afhankelijk van de lichamelijke conditie, de inzet en het karakter van ieder afzonderlijk individu in deze risicogroep. Maar zeker is dat er nagenoeg geen onderwijsman het einde van zijn carrière haalt zonder blijvende beschadiging aan lichaam of geest. Geen beroep is zwaarder dan dat van leraar, het is veel zwaarder bijvoorbeeld dan het beroep van bouwvakker of verhuizer, werkzaamheden waarbij alleen de onderrug onder druk komt te staan en die het dan ook opvallend vaak begeeft, terwijl bij het beroep van leraar de gehele mens wordt aangesproken, zowel de persoon als de persoonlijkheid. Weinigen zijn daartegen bestand.
Lodewijk Henri Wiener (°1945).
Nederlands schrijver en leraar.
Chimpansees vertonen evenveel individualiteit als de mens.
Jane Goodall (°1934).
Primatoloog.
De theorie van de evolutionist Lamarck (1744-1824) kan weergegeven worden met één kernachtige uitspraak: "La fonction crée l'organe " (De functie schept het orgaan.) In de moderne wereld is dikwijls het omgekeerde het geval: "L'organe crée la fonction " (Het orgaan schept de functie.) Een auto of een computer of een mobieltje of gsm leveren nogal eens voorbeelden van dit laatste verband.
Anoniem.
Een belangrijk vraagstuk dat onderzocht moet worden, is de algemene instelling van de natuur. Een eeuw geleden was men het erover eens dat er in de natuur een onafgebroken strijd wordt gevoerd. De evolutie zou het resultaat zijn van een rechtstreekse oorlog tussen concurrerende soorten, waarbij de beste vechters overleven, enzovoort. Maar het begint erop te lijken dat dit onjuist is. [...] De neiging om samenwerkingsverbanden te vormen is misschien wel de oudste, sterkste en meest fundamentele kracht in de natuur. Er zijn geen solitaire, onafhankelijk levende wezens. Elke levensvorm is afhankelijk van de andere levensvormen.
Lewis Thomas (1913-1993).
Amerikaans medicus en auteur.
Louter opnemen is weinig en brengt weinig voort, zich eigen maken is alles.
Adolph Diesterweg (1790-1866).
Duits pedagoog.
Hoe meer aandacht er wordt verleend aan het teken, hoe min er wordt geschonken aan de betekende zaak.
Herbert Spencer (1820-1903).
Brits filosoof en socioloog.
Bij de beoordeling der gebreken van kinderen, herinnere men zich zijn eigene jeugd.
Plutarchus (ca 46-120 n.C.).
Grieks schrijver en filosoof.
Weinig, maar goed, zeer weinig, maar zeer goed.
Felix Dupanloup (1802-1878).
Frans, rooms-katholiek priester en pedagoog.
Altijd eerst de zaak, dan hare uitdrukking in woorden.
Johan Amos Comenius (1592-1670).
Tsjechisch-Nederlands opvoedkundige.
Het verschil dat werkelijk telt tussen mens en dier is niet het verschil tussen het fysieke en het geestelijke, dat slechts een gradueel verschil is, maar wel dat tussen een biologische wereld en een sociale wereld. Als Bach niet ergens in Saksen maar in Kongo geboren was, zou hij nooit zelfs maar een fragment van een cantate of een sonate hebben voortgebracht, hoewel wij er wel vanuit kunnen gaan dat hij zijn landgenoten overtroffen zou hebben in de een of andere vorm van muziek.
Alfred L. Kroebel.
Antropoloog.
We eten midden de nacht heimelijk nog een versnapering en denken dan dat niemand het zal weten. Maar degenen die de calorieën niet tellen, hebben een lichaamsvorm die het toch zal uitbrengen.
Charles Ghigna (° 1946).
Amerikaans dichter en auteur van kinderboeken.
Dat alle mensen onderwijzen, is in veel opzichten hun belangrijkste kenmerk. Dit is het geven op grond waarvan zij, in tegenstelling tot andere leden van het dierenrijk, verworven eigenschappen aan anderen kunnen overdragen. Wanneer mensen onderwijs af zouden zweren en zich met liefde tevreden zouden stellen, zouden zij precies dat onderscheidende kenmerk kwijtraken.
John Passmore (° 1914).
Australische filosoof.
Het scheiden van opvoeding en onderwijs is niet alleen onwenselijk, maar ook onmogelijk. Men kan immers niet opvoeden zonder te onderwijzen, noch is het omgekeerde mogelijk. Hoe moeten ooit morele of maatschappelijke waarden worden overgedragen zonder een beroep te doen op historisch inzicht, zonder te wijzen op de geldende wetten en de heersende staatsinrichting, zonder over andere culturen en andere landen te spreken, zonder ten minste op elementair niveau stil te staan bij de menselijke psychologie en fysiologie, en zonder te wijzen naar althans enkele filosofische ideeën.
Fernando Savater (° 1947).
Spaans filosoof en onderwijsdeskundige.
Iemand die in staat is te denken, om beslissingen te nemen, om relevante informatie te zoeken op het moment dat hij die nodig heeft, om zich op positieve manier met anderen te onderhouden en met hen samen te werken, is veel waardevoller en heeft meer aanpassingsvermogen dan wie slechts een specialistische vakopleiding heeft gehad.
Juan Duval.
Pedagoog.
De school wordt, meer dan wij ons doorgaans bewust zijn, beconcurreerd door een wirwar van "anti-scholen" die jongeren willen voorzien van een persoonlijke plaatsbepaling, een identiteit en een zelfbeeld. De school moet optornen tegen andere - vaak minder aantrekkelijke - delen van de maatschappij die eveneens waarden en rolmodellen aanbieden, met betreurenswaardige gevolgen voor de samenleving als geheel wellicht. Want de modellen die geboden worden door de weinig stichtelijke audiovisuele media, door straatbendes, door sektarische bewegingen, door gewelddadige politieke ideologieën, en door al wat er nog meer aan onheilspellends in de aanbieding is, dreigen voortdurend de plaats in te nemen van het onderwijs juist op een terrein dat het onderwijs niet mag verlaten zonder zichzelf te diskwalificeren.
Jerome Bruner (° 1915).
Amerikaans psycholoog en pedagoog.
Ik ken zakenlui die zweren bij een stevige handdruk. Ik geloof niet eens in een handdruk. Ik vind het een vreselijke gewoonte. Dan zie ik iemand die duidelijk ziek is, met een zware verkoudheid of de griep. Die kerel komt dan naar mij en zegt: "Meneer Trump, ik zou u heel graag een hand willen geven." Drie seconden later heb ik de microben van die vent op mijn lijf, dat is medisch bewezen. Ik vind dat we moeten buigen, zoals de Japanners.
Donald Trump (° 1946).
Amerikaans miljardair.
Eén glas wijn per maaltijd is gezond, het geeft ons energie en bevat nog te weinig alcohol om de bloedvaten te teisteren. Wijn ruikt lekker, wat al te makkelijk vergeten wordt. Eten is namelijk veel meer dan louter kauwen; de kleur de geur en de textuur zijn minstens even belangrijk als de smaak. Vergeet niet dat koken in de eerste plaats een sensuele bezigheid is.
Luis Serra.
Spaans hoogleraar voedingsleer.
Als ik nog twintig jaar kon leven en werken, wat zou ik dan veel moeten veranderen aan mijn boek "Over het ontstaan van de soorten" [verschenen in 1859], en hoe sterk zullen de meningen over allerlei punten veranderd moeten worden! Maar ach, het is een begin, en dat is tenminste iets.
Charles Darwin (1809-1882) in 1869.
Engels natuuronderzoeker.
Al uit de negentiende eeuw stamt het denkbeeld dat de mens niet meer dan een diersoort is, een uit de bomen gedaalde tropische aap die zich over de aarde verspreid heeft. Dat werd als een wetenschappelijk feit vastgesteld en, vreemd genoeg, meteen ook als een degradatie aangevoeld. Het had anders kunnen zijn, evident zelfs om in het feit een bevestiging te zien van het oude bijbelse beeld van de mens als kroon op de schepping; wij zijn immers uit de hoogst ontwikkelde diersoort opgestaan om nog hoger te klimmen op de ladder van het leven, hoger dan welk dier dan ook. Maar nee, zo werd het niet gevoeld, het proces van de zelfontwaarding was al ingezet: Darwin noemde zijn boek over de oorsprong van de mens niet "The Ascent of Man", maar "The Descent of Man".
Gerard Bodifée (° 1946).
Vlaams wetenschapsjournalist.
We hebben angst voor wat nieuw is, we zijn allemaal neofoob. We schuwen nieuwe smaken en voelen ons lekker bij wat de moedermelk nabootst en dus romig, vettig en zoet is. Een ijsje, chocolade of romige desserts moet je een kind niet leren eten. Groenten wel en een kind heeft minstens tien proefbeurten nodig om een onbekende smaak te appreciëren. We merken dat ouders dat aandringen te snel opgeven.
Caroline Braet.
Gedragstherapeute Universiteit Gent.
Een kind is niet een lege fles die gevuld moet worden, maar een smeulend vuurtje dat aangewakkerd moet worden.
Michel de Montaigne (1533-1592).
Frans filosoof.
De darmen verteren niet alleen voedsel, maar ook spanningsresten van emoties. Bij verwerking van geestelijke druk ontstaan peristaltische golven, die zich kenbaar maken door "geborrel" in de buik.
Gerda Boyesen (° 1922).
Noorse psychologe en fysiotherapeute.
Het is het beste als een wind zonder geknetter of geluid gelaten wordt. Maar men kan hem beter met lawaai laten dan hem te onderdrukken en op te houden.
Hippocrates (ca. 460 v.C. - 377).
Grieks arts, "vader van de geneeskunde".
Het zijn klaplopers en hoogmoedigen die zeggen: "Ik heb geleerd de billen samen te knijpen."
Desiderius Erasmus (ca. 1467-1536).
Humanist.
Onze darmen en ingewanden zijn bevolkt met zo'n honderd miljoen zenuwcellen en prikkeloverdragers die met z'n allen ons tweede brein vormen. Dat zuidelijk gelegen verstand in ons lijf verteert niet alleen voedsel. Het brein in onze buik controleert het gedrag van de darm en ons gemoed.
Michael D. Gershon.
Amerikaans hoogleraar neurobiologie.
Meer dan de helft van onze dagelijkse energie komt uit de koolhydraten, vezels en proteïnen van deze producten. Het is dus raadzaam bij iedere maaltijd brood, rijst, pasta of aardappels op te dienen.
Gemma Salvador.
Spaanse Vereniging van Diëtisten
en Voedingswetenschappers.
Het verschil in besef tussen de mens en de hogere diersoorten is, hoe groot ook, beslist een gradueel en geen wezenlijk verschil. [...] We hebben gezien dat de zintuigen en de intuïtie, de verschillende emoties en vermogens zoals liefde, geheugen, aandacht, nieuwsgierigheid, verstand, enzovoort, waarop wij mensen ons laten voorstaan, in aanleg en soms zelfs in sterk ontwikkelde mate ook bij lagere diersoorten te vinden zijn.
Charles Darwin (1809-1882).
Engels natuuronderzoeker.
De menselijke hersenen vormen samen met de rest van het lichaam een ondeelbaar organisme waarin biochemische processen interactief werken. Lichaam en hersenen reageren nooit afzonderlijk. De fysiologische processen die de naam "geest" hebben meegekregen, vinden niet alleen hun oorsprong in de hersenen, maar in het structurele en functionele geheel van ons lichaam.
Antonio Damasio.
Amerikaans neuroloog.
Er zijn veel argumenten die erop wijzen dat signalen uit hart en ingewanden een heel belangrijke informatiebron voor onze hersenen vormen. En die informatie is dikwijls van doorslaggevende betekenis voor het nemen van belangrijke beslissingen in een mensenleven.
Buijs.
Adjunct-directeur van het
Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek.
We zijn niet altijd in staat om emoties te uiten of goed met spanningen om te gaan. Het zelfregulerende vermogen van het lichaam reageert daarop door een beschermende weerstand op te bouwen. Als emoties te vaak onderdrukt blijven, kunnen spanningen niet afvloeien.
Gerda Boyesen (° 1922).
Noorse psychologe en fysiotherapeute.
Wat men kan leren uit mooie uitspraken zou moeten verzameld worden, als men dat kan. Want voor het verheven geschenk van woorden van wijsheid, zal men elke prijs betalen.
Siddha Nagarjuna (ca. 100-200).
Indisch-Tibetaans religieus leider.