13de Vlaams Congres van Leraars wetenschappen

Zaterdag 17 november 2007



Campus Arendberg III
Celestijnenlaan 200 - 3001 Heverlee

Hoe bereik je de Campus Arendberg? - Plan van de Campus

 

Dit congres is een actie die wordt ondersteund binnen het actieplan Wetenschapsinformatie en Innovatie, een initiatief van de Vlaamse Gemeenschap.

Met de medewerking van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap (Afdeling wetenschappen en Departement Onderwijs), de Katholieke Universiteit Leuven
en onder de auspiciën van de VOB en VeLeWe

 

 

PROGRAMMA (Meld u eerst aan bij het onthaal!)

 
Vanaf 9.00 h 
  Onthaal en koffie
9.00 h tot 17.00 h    Didactische beurs 
9.45 h   U kiest een lezing

 

 

B
C
F
A

GEZONDHEIDS- EN VEILIGHEIDSBELEID
OP SCHOOL
Greet Caris

VLOR

MEDISCHE BEELDVORMING

Guy Marchal

 UZ Gasthuisberg

NANOWETENSCHAP EN
NANOTECHNOLOGIE

Yvan Bruynseraede

K.U. Leuven

KLIMAATVRAAGSTUK ONLOSMAKELIJK
VERBONDEN MET ENERGIEBEHOEFTEN

J.M. Van Roost

Exxon Mobil Benelux

 

1 Gezondheid- en veiligheidsbeleid op school, een kolfje naar de hand van de leraar wetenschappen?
De wetenschapsleraar vindt gezondheidseducatie, gezondheids- en veiligheidsbeleid in de de vakoverschrijdende eindtermen. Ook in de vakgebonden eindtermen komen ze aan bod. Hoe kan de wetenschapsleraar participeren aan het gezondheids- en veiligheidsbeleid op school?

2 Medische beeldvorming
Aan de hand van eenvoudige testen en klinische voorbeelden wordt geïllustreerd in welke mate fysische fenomenen de mogelijkheden van de moderne medische beeldvorming bepalen.

3 Nanowetenschap en nanotechnologie. Ontdekking van een Nieuwe Wereld.
De nanorevolutie is begonnen! In deze lezing worden de technieken geschetst die toelaten om nanostructuren te bouwen en te bekijken. De talrijke mogelijkheden die deze nieuwe wetenschap en technologie met zich meedraagt worden toegelicht. Welke nieuwe toepassingen kunnen we verwachten? Welke risico’s zijn eraan verbonden?

4 Klimaatvraagstuk onlosmakelijk verbonden met energiebehoefte
Het klimaatvraagstuk kan en mag niet los gezien worden van de economische behoeften van de groeiende wereldbevolking, in het bijzonder in ontwikkelingslanden. Als de economische en sociale vooruitgang geofferd wordt om aan ecologische doelstellingen te voldoen zullen alle inspanningen om het milieu te ontzien vermoedelijk weinig zin hebben.
Wat kan en moet de wereld doen om de twee centrale doelstellingen – voldoende energie produceren en tegelijkertijd de emissies van broeikasgassen terugdringen – verantwoord met elkaar te verenigen? ExxonMobil, als grootste particuliere energieconcern ter wereld op dit gebied, onderneemt en heeft ondernomen. Voorbeelden zijn grootschalige energiebesparing (en dus emissiebeperking) en het (mede) ontwikkelen van doorbraaktechnologie. Substantiële vooruitgang is geboekt bij de ontwikkeling van een innovatief brandstofsysteem dat voertuigen zelf in staat stelt om koolwaterstoffen zoals benzine om te zetten in het schone waterstof. Daarnaast zijn er beleidsopties om emissies van broeikasgassen substantieel terug te brengen

Vanaf 11.15 uur: Werkgroepen. Het tijdstip waarop u uw gekozen werkgroepen zult kunnen volgen en van uw maaltijd hangt af van de keuzen van al de andere deelnemers.

                                                

09.45  -  11.00

 

11.15 - 12.15

 

12.30 - 13.30

 

13.45 - 14.45

 

15.00 - 16.00

 

16.15 - 17.15

 

17.15...

Beurs

Lezing 1, 2, 3 of 4

 

Beurs of

werkgroep

 

Beurs of

werkgroep

of maaltijd

 

Beurs of

werkgroep

of maaltijd

 

Beurs of

werkgroep

 

Beurs of

werkgroep

 

Hapje-tapje

Werkgroep 2 uur
Werkgroep 2 uur
 
Keuzemogelijkheden:
- 3 werkgroepen van 1 uur + didactische beurs + maaltijd (4 x 1 uur is niet mogelijk):
- 1 werkgroep van 2 uur + 1 werkgroep van 1 uur + didactische beurs + maaltijd (1 x 2 uur + 2 x 1 uur is niet mogelijk);
- 2 werkgroepen van 2 uur + maaltijd (en dus geen didactische beurs).
 
<
B1
OPSPOREN van INFECTIEZIEKTEN
Evy Vierstraete - Niels De Smet
C1
KUNSTSTOFFEN
Wim Dehaen - Geert Van Orshaegen
F1
SOUNDCAPTURE
Marc Debusschere - Marc Schoonacker
B2
EVOLUTIE van de MENS
Karen Meyers - Jos Punie
C2
CHEMIE-EXPERIMENTEN
Luk Wuestenbergs
F2
KOSMISCHE STRALING
Erwin De Donder
B3
GENETISCH WIJZIGEN van ORGANISMEN in de KLASPRAKTIJK
Vic Casteels
C3
GEHEIME BOODSCHAPPEN
In het LABO CHEMIE
Filip Poncelet
F3
LEERLINGENPROEVEN met
ZONNECELLEN en BRANDSTOFCELLEN
Jef Dreezen
B4
GEZONDHEIDS- en VEILIGHEIDSBELEID
op SCHOOL…
Greet Caris - Brigitte Pycke - Olaf Moens
C4
GROENE CHEMIE TOEGEPAST in OEFENINGEN en EXPERIMENTEN
Karien Van Royen - Mario Smet
F4
WERKEN met SMARTSCHOOL
in de LESSEN FYSICA
Dirk Boeye
B5
ALLERGIE IN OPMARS
Geert Potters
C5
WATER: WAT ER IN ZIT MOET ER UIT
Sven Liers
F5
DE STABILITEIT van de FIETS
Charles Dauwe
B6
ETEN VARKENS BANANEN?
Annick Verstraelen - Brecht Vermote
C6
KOKEN en CHEMIE
Luc Van Meervelt
F6
DECIBELS in de PRAKTIJK
Hilde Delausnay - Katrien Reygaerts
B7
FOTOSYNTHESE, CHEMOSYNTHESE
en CELADEMHALING
Vic Rasquin
C7
PROEVEN VAN
CHEMIE-EXPERIMENTEN
Marie-Josée Janssens
Myriam Thomas
Annie Wellens - Paul Degreef
F7
SMAAKMAKERS: EXPERIMENTEN
DIE DOEN DENKEN
Lia Peumans - Roel Vanschoonbeek
B8
BIODIVERSITEIT en GENETICA
Koen Verschoore
F8
ZAVO PHYSICS
Marleen Homblé - Patrick Walravens
A4
ICT en WETENSCHAP:
METEN IS A1
INGENIEUR OP 13 JAAR
Nico GoddéWETEN
Vincent Dorenbos - Stijn Vernieuw
A2
UITVINDERS van de TOEKOMST: een LESSENPAKKET over TOEGEPASTE WETENSCHAP
Leen Symons
A3
EXPERIMENTEN
WETENSCHAPPELIJK WERK
Marijke Goossens - Erwin Van Bell
A4
ICT en WETENSCHAP:
METEN IS WETEN
Vincent Dorenbos - Stijn Vernieuwe
A5
BEZOEK aan het IMEC
Imke Debecke
A6
PLANEET ZEE
Jan Sey

 

 

Vanaf 17.15 uur:   Hapje-tapje  

 

Wat uitleg bij de diverse werkgroepen :                                                                                                              

BIOLOGIE

B1 Opsporen van infectieziekten
DOELGROEP: 1STE EN 2DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20 (Deze werkgroep duurt 2 uur.)
In deze werkgroep zal een besmetting nagebootst worden: een staal dat antigen bevat wordt via een aantal uitwisselingsronden doorgegeven. Vervolgens wordt een ELISA-test gebruikt om de besmette personen in de groep op te sporen en de infectiebron aan te duiden.

B2 Evolutie van de mens
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Wat weten wij over de voorouders van de hedendaagse mens? Welke ICT-bronnen kunnen bij raadplegen/gebruiken in de klas? Hoe brengen wij deze kennis over via Begeleid Zelfstandig Leren?

B3 Genetisch wijzigen van organismen in de klaspraktijk (Deze werkgroep kende vorig jaar veel succes.)
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 22
" Genetic engeneering" in de klaspraktijk? Het kán! Met prachtige, duidelijk interpreteerbare resultaten.

B4 Een gezondheids- en veiligheidsbeleid op school… een kolfje naar de hand van de leraar wetenschappen?
DOELGROEP: IEDEREEN - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30 (Deze werkgroep duurt 2 uur.)
'Gezondheidseducatie' en 'gezondheidsbeleid' zijn vakoverschrijdende eindtermen. Ook in vakgebonden eindtermen komt gezondheid aan bod. We gaan interactief aan de slag om mee te werken aan het gezondheidsbeleid op jouw school.

B5 Allergie in opmars (Deze werkgroep moest vorig jaar in extremis geannuleerd worden.)
DOELGROEP: 2DE EN 3DE GRAAD TSO EN BSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Allergie op een speelse, didactische wijze benaderd. Dit gebeurt via ICT, woordenzoeken, interactieve PowerPoint,… verwerkt in een spel.

B6 Eten varkens bananen?
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30
Wil je meer weten over toepassingen van biotechnologie in het kweken van fruit, groenten en andere planten en in welke mate biotechnologische toepassingen bij dieren invloed hebben? Genetica, reproductie, duurzaamheid en voedselproductie komen op een gevarieerde manier in dit wetenschapsinformatieproject aan bod. Dit project wordt kort voorgesteld.

B7 Fotosynthese, chemosynthese en celademhaling
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: ONBEPERKT
Deze geanimeerde lezing geeft je de huidige stand van zaken i.v.m. de assimilatie- en dissimilatiereacties in de cel en zet deze begrippen om in "leerlingentaal". De rijkelijk geïllustreerde syllabus behandelt niet alleen de theorie (en voor leerkrachten en voor leerlingen), maar biedt ook een reeks practica en toetsvragen.

B8 Biodiversiteit en genetica
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Slakken zijn een dankbare en gemakkelijke diergroep voor determineeroefeningen, gedragsexperimenten en genetica.

CHEMIE

C1 Kunststoffen (Deze werkgroep kende vorig jaar veel succes.)
DOELGROEP: IEDEREEN - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Invloed van de structuur van de kunststoffen op hun eigenschappen. Demonstratieproeven over synthese en eigenschappen van kunststoffen.

C2 Chemie-experimenten
DOELGROEP: 2DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Demonstratie van een tiental uiteenlopende proefjes gaande van trage tot snelle verbranding en hun toepassingen, over spectaculaire reacties tot bescherming tegen corrosie. Deze werkgroep is vooral voor beginnende chemieleerkrachten en leerkrachten die niet de nodige praktijkopleiding gehad hebben.

C3 Geheime boodschappen in het labo chemie
DOELGROEP: 2DE GRAAD - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 40
Hoe kunnen geheime boodschappen via demonstratieproeven uit het leerplan chemie 2de graad worden verspreid? Met een toneelopvoering tonen studenten lerarenopleiding hoe dit mogelijk is.

C4 Groene chemie toegepast in oefeningen en experimenten
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30
In deze werkgroep worden eenvoudige concepten van groene chemie aangebracht en geïllustreerd door middel van geselecteerde rekenoefeningen en (demonstratie-)experimenten omtrent o.m. redoxreacties. Groene chemie streeft duurzaamheid na bv. door verantwoord gebruik van grondstoffen, minimale giftigheid van (tussen)producten en beperking van afval.

C5 Water: wat er in zit moet er uit
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30
Praktische illustratie van de belangrijkste verontreinigingen in afvalwater en de technieken om ze te verwijderen. Het afvalwaterbeleid in Vlaanderen (huishoudelijk afvalwater).

C6 Koken en chemie
DOELGROEP: IEDEREEN - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30
We ontsluieren de geheimen uit de keuken met o.a. de chemie achter het marineren en maken van sausen.

C7 Proeven van chemie-experimenten (Deze werkgroep kende vorig jaar veel succes.)
DOELGROEP: 2DE EN 3DE GRAAD - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 24
Leraren kunnen ter plaatse zelf chemie-experimenten uitvoeren en evalueren naar benodigdheden, bruikbaarheid als demoproef of als leerlingenpracticum. De aandacht gaat vooral naar minder courante en inspirerende voorbeelden van demo-experimenten en leerlingenproeven, gekenmerkt door een boeiend karakter en een eenvoudige uitvoering met eenvoudig en courant materiaal.

FYSICA

F1 Soundcapture
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 25
Via biotoopstudies en opnames van dierengeluiden kunnen de leerlingen aan classificatie doen. Alle programma's staan op een bijgeleverde cd en worden tijdens de sessie uitgelegd. De link tussen biologie en fysica wordt duidelijker.

F2 Kosmische straling
DOELGROEP: 3DE GRAAD ASO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Voorstelling project KoSMiS (Kosmische straling observatorium in middelbare scholen): detectieapparatuur in scholen; leerlingen actief betrekken in echt wetenschappelijk onderzoek; kadering binnen onderzoekscompetenties wetenschappen.

F3 Leerlingenproeven met zonnecellen en brandstofcellen
DOELGROEP: 1STE EN 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 15
Leerlingen laten kennismaken met de werking, de mogelijke schakelingen en het rendement van zonne- en brandstofcellen.

F4 Werken met Smartschool in de lessen fysica
DOELGROEP: IEDEREEN - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 25 (Deze werkgroep duurt 2 uur.)
De leeromgeving als draaischijf voor informatie over vak, randactiviteiten en studiewerk: communicatie, uitwisseling van bestanden, agenderen van taken, rapporteren en remediëren. Een voorbeeld uit de praktijk.

F5 De stabiliteit van de fiets
DOELGROEP: IEDEREEN - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Wat is het geheim van de stabiliteit van de fiets? We onderzoeken hypothesen d.m.v. theorie en experiment. Uiteindelijk laten we een fiets rijden zonder fietser. Een andere fiets maken we onberijdbaar.

F6 Decibels in de praktijk
DOELGROEP: 2DE GRAAD - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30
Proefondervindelijk leren hoe geluid zich voortplant en versterkt, geabsorbeerd of gereflecteerd wordt. Een geluidsmeter gebruiken en een decibelschaal opstellen. Wanneer is geluid schadelijk? Wat met de decibels van mp3-speler en I-pod?

F7 Smaakmakers: experimenten die doen denken
DOELGROEP: 1STE EN 2DE GRAAD - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30
Niet allerdaagse proeven met alledaagse materialen stellen de leerlingen voor een probleem i.v.m. geluid, licht, stoffen,… Samen met de leerkracht wordt er naar een oplossing (verklaring) gezocht waarbij het wetenschappelijk denken en een aantal begrippen uit deze contexten aangeleerd worden.

F8 Zavo Physica (Deze werkgroep kende vorig jaar veel succes.)
DOELGROEP: 2DE EN 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30
Demonstratie van experimenten met eenvoudig en goedkoop materiaal zoals de zwevende magneet, geleidend glas, one-loop-motor, omgekeerde thermometer…

IEDEREEN

A1 Ingenieur op 13 jaar
DOELGROEP: 1STE GRAAD - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
'Ingenieur op 13 jaar' wil leerlingen van 12-14 jaar laten kennis maken met elektronica, maar vooral met ontwerpen en ingenieursvaardigheden. Dit project geeft hen vrij spel met een Lego-treintje dat is uitgerust met de nodige sensoren en logica. In deze werkgroep gaan de leerkrachten zelf aan de slag.

A2 Uitvinders van de toekomst: een lessenpakket over toegepaste wetenschap (Deze werkgroep kende vorig jaar veel succes.)
DOELGROEP: 2DE EN 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Hier wordt een cd voorgesteld waarop de wetenschap achter allerdaagse dingen wordt behandeld a.d.h. van beeldmateriaal, taken en oefeningen en eenvoudige proefjes. De cd bevat volledig uitgewerkte lessen maar het materiaal kan ook worden gebruikt als startpunt voor meer uitgebreide (eventueel vakoverschrijdende) projecten.

A3 Experimenten wetenschappelijk werk
DOELGROEP: 1STE GRAAD - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 20
Nieuwe experimenten binnen contexten wetenschappelijk werk. Smaakmakers buiten de handboeken.

A4 ICT en Wetenschap: meten is weten
DOELGROEP: 2DE EN 3DE GRAAD ASO EN TSO - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 40
Real time metingen doen met de computer. Coach is een meetsysteem bestaande uit een meetpaneel (of datalogger), sensoren en software (Nederlandstalig). Voorstelling van een aantal praktische proeven per vakgebied (biologie, chemie, fysica, wiskunde). Ook videometen komt aan bod.

A5 Bezoek IMEC
DOELGROEP: IEDEREEN - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: 30 (Dit bezoek duurt 2 uur.)
Je brengt een bezoek aan Imecexpo, het interactieve bezoekerscentrum van IMEC (Interuniversitair micro-elektronica centrum) met o.m. het 300 mm cleanroom waar de chips van de toekomst ontwikkeld worden.

A6 'Planeet Zee', een nieuw onderzoeksproject voor jongeren
DOELGROEP: 2DE EN 3DE GRAAD - AANTAL DEELNEMERS PER SESSIE: ONBEPERKT
Na een avondje stappen lenen 2 jongeren de zeilboot van hun vader. Deze uit de hand gelopen grap brengt hen onverwachts op volle zee. Daar worden ze geconfronteerd met tientallen problemen, eigen aan de zee. Via radiocontact krijgen ze hulp van enkele biologen, chemici, fysici en geografen vanop het onderzoekschip 'de Zeeleeuw'. Zo hopen ze zich uit de nood te redden in deze voor hen nog onbekende wereld....

 

Vanaf 12 november staan op de websites van VOB en VeLeWe de lijst met de deelnemers aan het congres, met daarin aangeduid op welke ogenblikken elke deelnemer haar/zijn activiteiten (lezing, werkgroepen, maaltijd, beurs) heeft. Zo kunt u zien wanneer u op het congres moet aankomen. Aanpassingen en afzeggingen zijn dan niet meer mogelijk.

De lijsten met de deelnemers van elke sessie zullen ook aan de betrokken werkgroepleiders ter beschikking gesteld worden.