Biologen hebben een boon voor de natuur,
de natuur heeft goed voor z'n biologen gezorgd: we hebben een schitterend
weekeinde gehad.
Oud-bestuursleden, bestuursleden en
leden waren gekomen, sommigen met hun echtge-no(o)t(e), en het werd inderdaad
een hartelijk weerzien. Toen de bel rinkelde (jaja) om naar de zaal
te gaan reageerde er niemand, zo intens waren de gesprekken.
Iemand heeft toen moeten roepen om de collega's in beweging te krijgen.
(De leerlingen moesten het weten!)
Terwijl de familieleden een rondleiding
kregen in Alden Biesen werd dan in de zaal het wel en wee van 25 jaar Belgische
Nationale Vereniging de Leraren in de Biologie en van 25 jaar VOB (en Probio)
verteld, telkens over een periode van 10 jaar.
Voorzitter Marleen Van Strydonck
verwelkomt de aanwezigen
Wat de sprekers allemaal zeiden zal
waarschijnlijk in het volgende Jaarboek gepubliceerd worden. We hadden
het geluk dat we voor elke periode collega's vonden, die het toen met hart
en ziel meebeleefd hebben. Voor VOB hoorden we:
1952-1962 Margareta De Ridder en Madeleine
Bossier. Als toemaatje wist ook ons oudste lid (93 jaar) zuster M.J.
Van Dyck voor de vuist weg nog wat te vertellen;
1972-1982 Fernand Bronders;
1982-1992 Michel Asperges;
1992-2002 Marleen Van Strydonck en
Herman Snoeck.
De spreektijd liep wat uit, er was
ook zo veel te vertellen, maar toch moest er nog één tekst
gesproken worden voor we gingen middagmalen en daarvoor zorgden voorzitter
Marleen en BIO-redacteur Herman. Deze tekst geven we hier wel weer.
Bij het voorbereiden van dit feest
voor onze leden hebben we natuurlijk ook onze statuten nog eens gelezen.
En daar lezen we:
Artikel 5. De vereniging
bestaat uit
c) ereleden: deze titel kan door
de raad van beheer toegekend worden aan personen met bijzondere verdiensten
ten overstaan van de vereniging.
VOB had nog geen ereleden.
En we vroegen ons af wat voor ons een erelid kon betekenen.
Meestal is een erelid iemand die
een jaarlijkse bijdrage betaalt die het 10- tot 50-voudige is van het gewone
lidgeld, voor ons dus 150 tot 750 euro. Maar zo zijn we niet.
Als we iemand tot erelid van VOB maken, dan wordt die persoon voor altijd
vrijgesteld van lidgeld, zij of hij krijgt een erediploma en ook nog een
geschenkje.
En vermits het een persoon moet
zijn met bijzondere verdiensten ten overstaan van de Vereniging voor het
Onderwijs in de Biologie hebben we even op een rijtje gezet wat die verdiensten
zouden kunnen zijn. We sommen er enkele op.
- Van 1956 tot 1961 ondervoorzitter
geweest zijn van de Belgische Nationale Vereniging der Leraren in de Biologie.
- Zich gedurende de hele beroepsloopbaan
ingezet hebben voor het onderwijs in de biologie.
- Veelvuldig gepubliceerd hebben
in de tijdschriften van onze vereniging.
- Als lid van de inspectie de drijvende
kracht geweest zijn achter commissies en werkgroepen en auteurs van biologieboeken,
animatoren van bijscholingen en jonge leerkrachten gesteund hebben.
- Als lid van de inspectie het
vak biologie door dik en dun verdedigd hebben bij de bevoegde instanties.
- En als laatste punt: vandaag
nog steeds deelnemen aan de vergaderingen van het uitgebreid bestuur van
VOB.
Collega's, wij zijn trots op ons
eerste erelid: mevrouw de ere-inspectrice Margareta De Ridder.
Na de middagbroodjes en -taartstukken
gingen we op stap (zie uitnodiging) en we waren op tijd terug voor de feestelijke
receptie met koude, warme en zoete hapjes en lekkere drankjes.
Ondervoorzitter Michel Asperges
geniet van de oestertjes
Ondertussen werd de video van de Internationale
Biologie Olympiade vertoond. En van de receptie (waarvan sommigen
dachten dat de maaltijd al begonnen was) schoven we naar het feestbuffet.
De laatsten deden om 1.30 uur de deur
dicht.
Na het gezamenlijk zondagmorgenontbijt
reden een aantal collega's dadelijk naar huis. Een groep van 20 ging
nog mee wandelen, onder een stralende zon, waarbij Michel Asperges in het
Nederlands en het Frans onze geografische en botanische kennis verrijkte.
Om dit kameraadschappelijk weekeinde
af te sluiten aten we nog een middagschoteltje op een terras in de zon,
maar toen moesten we wel naar huis.
't Is een prachtig, prettig weekeinde
geworden, waarover iedereen tevreden was. Kijk maar eens naar de sfeerfoto's
op onze website.
Alleen spijtig dat collega Christiane
Pourvoyeur bij het binnenrijden een auto-ongeluk had, waardoor ze naar het
ziekenhuis moest gebracht worden. We hopen dat ze ondertus-sen volledig
hersteld is.
Foto's Walter Deconinck (Kortrijk)
Top
Beste dank aan het bestuur
dat de feestdag organiseerde ter gelegenheid van 50 jaar biologieleerkrachtenverenigingen
en 25 jaar VOB en PROBIO op zaterdag 14 september 2002 in de Landcommanderij
Alden Biesen (Bilzen).
Bijzondere dank aan de
sprekers en aan diegenen die nauw betrokken waren bij de voorbereiding:
voorzitter Marleen Van Strydonck, ondervoorzitter Michel Asperges, redacteur
Herman Snoeck en GÃrard Cobut, secretaris van Probio.
Inéén zin:
alles was piekfijn geregeld.
Walter Deconinck (Kortrijk)
Top
Op 2 oktober schreef onze ondervoorzitter
volgende brief naar de Plantentuin in Meise.
Twee weken geleden
had de viering van 25 jaar VOB en PROBIO plaats in Alden Biezen. Enkele
leden wezen ons er toen op dat ze bij een bezoek aan de vernieuwde serres
in de plantentuin te Meise, op vertoon van hun VOB-lidkaart, geen gratis
toegang meer kregen in de plantentuin. Ook de suppoosten hadden instructie
gekregen geen gratis toegang te geven aan VOB leden.
Is er iets mis gelopen met
de correspondentie of hebben we een fout gemaakt? Voor zover wij weten
- en verleden zaterdag was het bestuursvergadering - bleek niemand van het
bestuur op de hoogte te zijn van deze beslissing.
Ik hoop dat er ergens een
misverstand is want we zouden het spijtig vinden dat de leer-krachten biologie
van dit voorrecht geen gebruik meer zouden kunnen maken.
Zou u zo vriendelijk willen
zijn ons een duidelijk antwoord te geven zodat we onze leden hierover kunnen
inlichten.
Met de meeste hoogachting,
Op het ogenblik dat deze BIO naar de drukker ging (16
oktober) hadden we nog geen antwoord.
Twee recent ontdekte schedels
brengen theorieÇn over menselijke evolutie weer eens aan het wankelen.
Toumaï : oudste fossiele
schedel van een mensachtige (7 miljoen jaar oud)
Op onze Vlaamse nationale feestdag,
11 juli 2002, werd een zeven miljoen jaar oude en goed geconserveerde hominideschedel
aan het grote publiek bekend gemaakt. Dit fossiel werd een jaar eerder
gevonden in het noorden van Tsjaad, door de "Mission paléoanthropologique
franco-tchadienne" (MPFT) onder leiding van professor Michel Brunet.
De vondst kreeg als bijnaam "Toumaï" ("Levenshoop"
in de plaatselijke taal) en als wetenschappelijke naam Sahelanthropus
tchadensis.
De schedel is niet groter dan
die van een chimpansee. De wenkbrauwboog doet zelfs wat gorilla-achtig
aan. Anderzijds zijn er volgende mensachtige kenmerken: kleinere hoektanden
en dikker tandemail. De aanhechtingsplaats van de nekspieren suggereert
dat Toumaï rechtop liep.
Zowel in geografische ruimte
als in ouderdom is dit een opmerkelijke vondst.
Het is slechts de tweede keer
dat een mensachtige gevonden wordt ten westen van de Great Rift Valley.
Daarmee komt de "East Side Story" van de Fransman Yves Coppens
opnieuw in het gedrang. Deze theorie stelt dat hominiden zich ontwikkeld
hebben in het meer open landschap ten oosten van de grote Afrikaanse slenk.
Toumaï is ook een miljoen
jaar ouder dan Orrorin tugenensis, de totnogtoe oudste hominide (milleniummens uit Kenia).
Met zijn zeven miljoen jaar bevindt hij zich net op het punt waar moleculair-biologen
via DNA-onderzoek de splitsing tussen chimpansee en mensachtige situeren.
Van Orrorin tugenensis en Ardipithecus ramidus
zijn geen schedels gevonden. De volgende niet-fragmentaire schedels
zijn die van de Australopitheci en van de Kenyanthropus.
Er blijft bijgevolg een enorm hiaat van meer dan drie miljoen jaar.
De vondsten van het laatste decennium bieden ons enkel een vaag en onvolledig
beeld van een waarschijnlijk zeer complexe struik met meerdere evolutionaire
vertakkingen.
De Dmanisi-schedel: oudste
mensen-schedel buiten Afrika (1,75 miljoen jaar oud)
De cover van het augustusnummer
van National Geographic toont een reconstructie van een menselijk gelaat,
gebaseerd op een schedel die in Dmanisi (GeorgiÇ) gevonden werd. Dmanisi
is al sedert 1991 gekend als de oudste vindplaats van menselijke fossielen
buiten Afrika. Er zijn fossielen van mogelijk zes verschillende individuen
gevonden in een sedimentlaag van 1,7 tot 1,8 miljoen jaar ouderdom.
Deze werden totnogtoe beschouwd als Homo erectus. De schedel
die nu gevonden is oogt echter heel wat primitiever. De wenkbrauwen
zijn dun, de neus is klein en het hersenvolume is minder dan de helft van
de huidige mens. Evolutief gezien staat de schedel dichter bij Homo
habilis. Dit klopt ook met de werktuigen die in Dmanisi gevonden
werden. Alle tot dusver opgegraven werktuigen zijn eenvoudige kap-
en schraapstenen van het type dat Homo habilis gebruikte om kleine
stukjes vlees van karkassen te snijden en om merg uit botten te halen.
Complexe werktuigen zoals vuistbijlen, gebruikt door Homo erectus ontbreken.
De Georgische onderzoekers, onder leiding van professor
David Lordkipanidze hopen nu andere delen van het skelet te vinden om te
kunnen besluiten of de lichaamsbouw overeen-komt met de gedrongen H.
habilis, de
rijzige H. erectus, of iets ertussen in.
Met deze nieuwe vondst op het terrein
wordt eens te meer een oude theorie aan het wankelen gebracht, de theorie
nl. dat Homo erectus de eerste mensensoort was die Afrika verliet.
Jos Punie (Vliermaalroot)
Top
- Alle upside-downkwallen (Cassiopeia
xamachana) zijn gestorven, ondanks de grote inspanningen van de aquariumverzorgers.
Op enkele dagen tijd nam hun volume voortdurend af en gingen ze dood.
De doodsoorzaak blijft een raadsel.
- Addergif bevat hemotoxinen
en cytotoxinen. De Zoo beschikte over het antiserum "Specifieke
Europese adders", geleverd door het Pasteur-instituut. Omdat
de Zoo het antiserum niet langer kan verkrijgen, werd - uit voorzorg - de
Palestijnse adder gedood. Hij staat nu in een bokaal met formoloplossing
(tijdelijk) in zooklas 3, waar hij getoond wordt aan groepen, die in het
geleide 'zoo-à-la-carte' bezoek het thema "gevaarlijke dieren"
hebben aangevraagd.
- In Planckendael wordt gewerkt
rond continenten, in Antwerpen rond biotopen. Daarom werd het nijlpaardengebouw
geïntegreerd in een moerasbiotoop. De ingang ligt ongeveer tegenover
het bassin van de zeehonden. Daar staan 2 metalen zuilen, waarin filmfragmenten
worden getoond. Rondom hoor je geluiden van amfibieën.
Naast de loopbrug zijn moerasplanten aangeplant. Het geheel moet nog
dichtgroeien, maar de keuze is oordeelkundig geweest en dat komt wel goed.
Af en toe komt er een nevel
opzetten: uit verborgen plaatsen worden waterdruppeltjes onder hoge druk
in de atmosfeer gejaagd. De nevel is totaal onschadelijk en moet een
sfeerbeeld oproepen. Een voordeel: stof en pollen van grassen worden
uit de lucht gehaald.
- Links van de loopbrug ligt
de vijver van de Maleisische
tapirs. Het gebouw moet nog geplaatst worden. Er worden
vier stallen voorzien (één met inkijkmogelijkheid voor de
bezoekers). Voorlopig zitten de tapirs nog in het oude verblijf van
de neushoorns.
- Rechts van de loopbrug ligt
de vijver met de kroeskoppelikanen.
Na enkele dagen van aarzeling hebben ze hun boomstammeneiland veroverd op
de zilvermeeuwen. Gelieve vooraf aan uw leerlingen te vragen geen
etensresten aan de zilvermeeuwen te voeren: het zijn lastige klanten (de
meeuwen bedoel ik), die stevig vervuilen en ziektekiemen kunnen overbrengen.
Mogelijk zie je ook zilverreigers.
We tellen 5 'gasten' die gretig een visje afsnoepen tijdens de voederbeurten.
Die vogels zijn dus niet geleewiekt: soms zitten ze in een boomtop.
- Het gebouw zelf verwijst
naar de Afrikaanse leemarchitectuur. Het geeft een erg luchtige indruk,
maar je kunt beter eerst buiten informatie geven... eens binnen weerklinken
de geluiden vrij hard. In het oude gebouw was een lange blinde muur
vol informatie. Heel wat programmathema's konden daar worden behandeld:
voortplanting, steun en beweging, voeding, studie van gebitten en systematiek.
Nu zijn er slechts twee kleine vitrines en een grote
glazen wand, van waaruit kan gekeken worden naar de grote doorloopvolière
(gepland tegen Pasen 2003). Hopelijk vindt men hier voldoende tentoonstellingsruimte
voor onderwijsdoeleinden.
De nu volgende informatie is
gegeven door de heer B. Van Puijenbroeck, curator van de zoogdieren.
De nieuwe bewoner van het bassin
is Heini, een mannetje van ca. 3 000 kg, die begin jaren 80 gevangen werd
in het wild en afgestaan werd door de dierentuin van Dvur Kralowe (Tsjechië).
Zijn DNA is nog van een echt wild dier in tegenstelling tot het DNA van
alle in Europa geboren nijlpaarden, die uit (dikwijls) onoordeelkundige
kweekprogramma's zijn voortgekomen. In 1980 werd Hermien geboren in
de Zoo van Zürich. In 1981 verhuisde ze naar Antwerpen, waar
ze in '85 en '86 een baby kreeg, die ze met succes kon grootbrengen.
Als Hermien terugkomt uit Planckendael en als er jongen zouden geboren worden,
kan dat nieuw, waardevol kweekmateriaal opleveren.
Bij nijlpaarden leven vrouwtjes
en jongen samen, mannen worden slechts toegelaten tijdens een korte periode
van het jaar. Vandaar dat zowel de bassins als de stallen gescheiden
zijn.
Volwassen dieren eten per dag
een hoop luzernehooi, 10 kg appels, 10 kg wortelen, 2 à 3 trossen
bananen en wat krachtvoer. Hun mestproductie staat daarmee in verband:
80 liter/dier/dag.
De waterhuishouding staat nog
niet op punt. Hopelijk slaagt men erin de vuiligheid af te filteren
en de bassins, zowel binnen als buiten, schoon te houden. Een zeer
zwaar probleem!
Frans Desfossés (Edegem)
Top
Enkele jaren geleden hebben
jullie bij het jaarboek een cd-rom cadeau gekregen. Een van de onderwerpen
ging over veiligheid en etiketten. Hier en daar is die informatie
al achterhaald. De Europese Commissie legt nu eenvormigheid op, zodat
de lidstaten de richtlijnen moeten opvolgen. Geregeld worden dan ook
nieuwe normen gepubliceerd in het Staatsblad.
De Commissie heeft de laatste
jaren extra aandacht besteed aan inwerkingen van chemicaliën op het
leefmilieu, het (waarschijnlijk) bevorderen van kankers, en het veroorzaken
van fouten i.v.m. de voortplanting (geslachtsorganen, gameten, embryo en
foetus, zwangerschap). Er zijn nieuwe R- en S-zinnen opgesteld, en
meer producten krijgen het N-vignet ("schadelijk voor het leefmilieu").
Ik heb de moeite gedaan de
R- en S-zinnen aan te vullen en de alfabetische lijst van de chemicaliÇn
(þ 6 op de cd-rom) aan te passen. Met een voorbeeld wens ik de noodzaak
daarvan aan te tonen.
In de catalogus 1998-1999 van
VEL staan bij kobalt(II)chloride als etiketgegevens vermeld: vignet Xn,
R 20-40-43, S 36137. Dat waren toen correcte gegevens van Merck.
Nu wordt dat: vignetten T en N, R 49-22-42143-50153, S 22-53-45-60-61.
Die nieuwe gegevens brengen met zich mee dat we met het product voorzichtiger
moeten omgaan dan vroeger en dat de restverwerking (A-zinnen op de cd-rom)
ook anders is.
De nieuwe gegevens vind je
op de website van onze vereniging (http://www.vob-ond.be). De etiketten
zijn waarschijnlijk nog niet aangepast. (In de nabije
toekomst zal dit zeker niet gebeuren door tijdsgebrek - Je kan dit natuurlijk
zelf doen m.b.v. een eenvoudig tekenprogramma - Vic Rasquin)
Frans
Desfossés (Edegem)
Top
Tien jaar geleden begon de
ruimtetocht van Dirk Frimout om met de ruimtependel Atlantis het
leven op aarde van op afstand te bestuderen. Zijn bekommernis voor
de schoonheid en de leefbaarheid van de aarde heeft geleid tot de oprichting
in 1994 van de Stichting Dirk Frimout. Deze wil een ruim publiek
op een actuele en wetenschappelijk gemotiveerde manier informeren over de
aarde en de relatie mens-aarde.
Met een nieuw initiatief, de
Prijs Focus Aarde, wil de Stichting jongeren van het laatste jaar KSO en TSO actief laten werken rond deze
thema's via de Geïntegreerde Proef (GIP). Zo wordt geen bijkomende
werklast opgelegd aan leerlingen, leraren en scholen.
De Stichting wil jaarlijks
de beste GIP bekronen die de ruimte, de aarde of de relatie mens-aarde,
in hun ruimste betekenis, tot onderwerp heeft. Zo komen b.v. GIP's
over duurzame ontwikkeling, delfstoffen, geologie, het weer en het klimaat,
astronomie, energie, leefmilieu, ... in aanmerking. Leerlingen uit
alle KSO- en TSO-studierichtingen kunnen hun GIP oriënteren naar deze
invalshoeken.
Synthese van het reglement.
- Elke inzending
moet het resultaat zijn van groepswerk (2 tot 4 leerlingen per GIP).
- De gebruikte
technieken zijn vrij (b.v. ontwikkeling software, mechanische werkstukken,
kunstvoorwerpen, ... ).
- De GIP moet vakoverschrijdend
zijn en voldoen aan de GIP-regelgeving.
- Een selectiecommissie
beoordeelt de inzendingen op vormvereisten en nomineert maximaal tien werkstukken
op basis van volgende criteria: authenticiteit, creativiteit en visie, presentatie.
- Een deskundige
jury beoordeelt de verdedigde proeven.
- De hoofdprijs
bedraagt 1700 euro (1200 euro voor de leerlingen en 500 euro voor de uitrusting
van de vaklokalen van de school). De andere genomineerden krijgen
een prijs van 500 euro (of gelijkwaardig in natura).
Praktische organisatie van
de prijs.
- Inschrijving: formulier en
volledig reglement kunnen via e-mail aangevraagd worden op het secretariaat
van de Stichting Dirk Frimout: hubrecht.degersem@sip.be
- Afsluitingsdatum van de inschrijving:
30 november 2002.
- Indienen van het werkstuk:
uiterlijk op 31 mei 2003.
- Selectie van de genomineerden:
tegen 15 juli 2003.
- Verdediging van de genomineerde
werken: september 2003.
-
Plechtige proclamatie van de winnaars: oktober 2003.
Top
Sinds 1953 organiseert de Koninklijke
Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen jaarlijks de Prijs voor Biologie
J. Kets. Hieraan kunnen leerlingen uit het 2de leerjaar
van de 3de graad ASO, KSO en TSO en het 3de leerjaar van de 3de graad BSO
individueel of in groep deelnemen. Daarvoor moeten ze een natuurstudie maken
en komen voorstellen.
De deelnemers worden hiermee
aangemoedigd om de natuur te bestuderen. Zo leren zij niet alleen
de natuur waarderen, maar zij verwerven daardoor belangrijke vaardigheden.
Het intensief werken volgens de wetenschappelijke methoden, de literatuurverwerking
en de verslaggeving zijn vormingsaspecten die een goede voorbereiding bieden
op verdere studies in het hoger onderwijs.
Het is dan ook aan te bevelen
dat de leerkrachten biologie hun leerlingen aanmoedigen aan deze prijs
deel te nemen. Wie dit jaar geen kandidaten heeft, kan de leerlingen
van de lagere leerjaren reeds aanspreken, zodat zij de nodige tijd hebben
om zich voor te bereiden.
De bedoeling is om in november
reeds het onderwerp van de natuurstudie aan de ZOO mee te delen en ook de
manier waarop het werk aan de jury voorgesteld zal worden. Daarbij
mogen de moderne communicatiemogelijkheden gebruikt worden.
De werken moeten binnengebracht
worden tegen 15 april 2003, de presentatie aan de jury gebeurt in mei 2003.
De prijsuitreiking gaat door
op de 2de woensdag van september 2003.
Een niet onbelangrijk aspect
van de Prijs voor Biologie Jacques Kets is de geldprijs die aan de laureaat
wordt toegekend. De overige deelnemers ontvangen een aanmoedigingsprijs.
Begin november komen de uitnodigingen
om deel te nemen toe op school.
Het reglement van de wedstrijd kan verkregen worden
bij mevrouw Linda Van Elsacker, Wetenschappelijke Dienst van de ZOO (tel.
03/202 45 79). Daar kunnen ook nog folders voor de leerlingen
en affiches worden aangevraagd.
De geïnteresseerden kunnen
de bekroonde inzendingen van de vorige jaren raadplegen. Dit geeft
hen een idee over het niveau, de uitwerking en de presentatie van de gelauwerde
studies. Deze werken bevinden zich in de bibliotheek van de ZOO, Koningin
Astridplein 26 te 2018 Antwerpen. Afspreken via het hierboven vermelde
telefoonnummer.
Top
Van 6 tot 13 april 2003 gaat in Dublin
(Ierland) de eerste EUSO door. Het wordt een competitie tussen
teams van 3 jongeren, die echter op 30 juni 2003 jonger dan 18 jaar moeten
zijn (dus 17 of jonger).
De wedstrijd bestaat uit 2 praktische
taken waarin biologie, chemie en fysica gelijkwaardig aan bod komen.
Elke taak duurt een dag, met minstens één dag tussen beide
taken. De rest van de tijd wordt gevuld met culturele, educatieve
en sociale activiteiten.
Elk van de 15 landen van de Europese
Unie mag tot 3 teams sturen, begeleid door een leerkracht biologie, een
leerkracht chemie en een leerkracht fysica.
Het doel van deze nieuwe competitie
is om jonge studenten met interesse voor wetenschappen een mogelijkheid
te geven om hun kunde te bewijzen en om hen ervaring te laten opdoen die
dienstig kan zijn bij toekomstige deelneming aan de Internationale Weten-schapsolympiades.
België zou een Nederlandstalig
en een Franstalig team kunnen sturen. Het Vlaamse team zou samengesteld
worden uit telkens één deelnemer van de Vlaamse Olympiades
voor biologie, chemie en fysica. Momenteel wordt nog de mogelijkheid
onderzocht hoe dit verwezenlijkt kan worden en waar er fondsen zijn om de
onkosten te dekken. Meer gegevens hierover vind je waarschijnlijk
op het inschrijvingsformulier voor de Vlaamse Biologie Olympiade.
Houd het in 't oog!
De mooiste dino-expo ter wereld!
Oog in oog met de naakte skeletten
van echte dino's die meer dan 65 miljoen jaar gelden onze planeet bevolkten.
Van de sauropoden, reuzen van meer dan 20 meter, tot de theropoden, vleeseters
met vlijmscherpe tanden. Ze komen van de hele wereld. Een unieke
kans om ze allemaal te ontmoeten.
Ervaar de opwinding van de paleontoloog,
gepassioneerd door fossielen en hopend de vondst van zijn leven te doen.
Wie weet, ontdek je met hem nieuwe dino's? Trek mee op avontuur naar
Mongolië, de Verenigde Staten en Transsylvanië.
Experimenteren, puzzelen, betasten,
observeren, vergelijken, raden, meten... Kortom, een leuke manier om iets
op te steken.
Open van dinsdag tot vrijdag van 9.30
tot 16.45 uur, op zaterdag en zondag van 10 tot 18 uur.
Volwassenen: 7 euro
6-17 jaar, studenten, CJP, senioren : 6 euro
Groepen: volwassenen 6 euro, jongeren 4,50 euro.
Reservering vereist: 02/627 42 52.
Elke eerste woensdag van de maand gratis vanaf 13 uur.
Inlichtingen: 02/627 42 27.
Top
Het
ANKONA-jaarboek 2001 is uit! Het boek is opgedeeld in 3 delen.
Deel 1 omvat 8 boeiende artikels
over natuurstudie in de provincie Antwerpen: myxomyceten, dagroofvogels
in het Mechelse, sprinkhanen, eekhoorns, dagvlinders, ven-vegetaties in het Turnhouts vennengebied,
eerste melding van een gelede worm in het Raadsherenpark en bryologisch onderzoek
langs de Antitankgracht. Er is ook een bijdrage waarin een overzicht
van de verschillende karterings-0roosters gegeven wordt.
In deel 2 wordt een beknopt
overzicht gegeven van de activiteiten van de verschillende themagroepen
tijdens het jaar 2001.
Deel 3, het literatuuroverzicht,
bevat artikels, rapporten, eindwerken, boeken in verband met natuurstudie
in de provincie Antwerpen e.d. gepubliceerd vanaf 1997. Uit 2001 werden
meer dan 200 artikels beknopt samengevat, zodat het overzicht momenteel
al meer dan 500 artikels bevat. Dit naslagwerk staat op cd-rom.
Hierdoor wordt het opzoeken van litera-tuur over een bepaalde soort of een
bepaald gebied een stuk eenvoudiger. Beschikt u niet over een computer,
geen nood, een telefoontje naar ons secretariaat is voldoende om een volledige
afdruk te krijgen.
Het werd dus een gevarieerd
boek (140 pagina's) dat zowel bedoeld is voor de geïnteresseerde natuurliefhebber
als de actieve natuuronderzoeker die er hopelijk nieuwe ideeÇn, contacten
en locaties voor eigen natuuronderzoek uit kan halen.
Het Jaarboek 2001 is te verkrijgen
bij de Natuurcel van het Provinciaal Instituut voor Hygiëne en kost
8,68 euro (tot 15 april 2003) en daarna 11,16 euro. Er zijn ook nog
jaarboeken van 1999 en 2000 te koop aan 11,16 euro.
Bestellen kan via Internet (www.ankona.be)
of e-mail (natuur@provant.be). Voor
meer informatie of om te bestellen mag u ook bellen naar Kristin Van Laer
03/259 12 51. Schriftelijk kan dat bij het Provinciaal Instituut voor
Hygiëne, t.a.v. Kristin Van Laer, Kronenburgstraat 45, 2000 Antwerpen.
De jaarboeken van LIKONA zijn al aan
hun 11de editie toe. Ook hier omvat het jaarboek 2001 drie delen.
Deel 1: artikels over een fossiele
cipres uit het eluvium van Teuven; opmerkelijke zee-egelfauna uit het vuursteeneluvium
van Diets-Heur; blad- en levermossen in de vallei van de Bosbeek te As;
Polystichus
connexus: een nieuwe loopkever voor België...
In deel 2 staat een becommentarieerde
literatuurlijst van alle artikels die in 2001 verschenen zijn over de Limburgse
natuur.
Deel 3 bevat de jaarverslagen van
de werkgroepen.
Bestellen kan door 10 euro te storten
op rekening 000-0400447-31 van het provinciaal Natuurcentrum, Ontvangsten,
Domein Bokrijk, 3600 Genk. Vermeld 'Likona jaarboek 2001'. Ook de
vorige jaarboeken zijn nog voorradig.
Voor meer inlichtingen kunt u bellen
naar het Likona-secretariaat in Het Groene Huis, Domein Bokrijk, 3600 Genk,
011/26 54 62.
Top
Walter Deconick zorgde weer eens
voor een knap werkblad, voor de
1ste graad S.O.
Toelichtingen bij het
practicum
Deze vergelijking leent zich
goed voor een practicum. Om dit te vergemakkelijken wordt de fles
met een liter uitgeademde lucht gevuld door erin te blazen en niet door
waterverdringing. Ook voor het onderzoek van de aanwezigheid van koolstofdioxide
in uitgeademde lucht wordt een eenvoudige uitvoering beschreven.
Per leerlingengroep: fles van
1 liter met passende stop (karnemelkfles of fles van vruchten-sap), passende
stop met verbrandingslepeltje en kaarsje, slangetje, zuivere reageerbuis
met passend stopje, kalkwater.
1. De brandtijd
van een kaars in een fles met uitgeademde lucht wordt niet alleen bepaald
door het lage gehalte zuurstofgas, maar ook door het verhoogd gehalte koolstofdioxide.
Het zou bijkomende onderzoekingen vragen om de invloed van het koolstofdioxide
uit te schakelen, bijvoorbeeld met een alkalische NaOH-oplossing.
2. Voor het
kaarsje in een verbrandings-lepeltje verwijzen we naar de Wenken bij de
les "De brandende kaars" in het Jaarboek 2001 (blz. 120).
3. Voor een
snelle bereiding van kalkwater verwijzen we naar de Wenken bij de les "De
samenstelling van de lucht" in het Jaarboek 2001 (blz. 94).
4. Om in
vrachtwagens verborgen vluchtelingen op te sporen wordt o.m. gebruik gemaakt
van een toestel waarmee in de vrachtruimte het gehalte aan koolstof-dioxide
bepaald kan worden. Een dergelijk toestel zou voor de biologielessen
heel goed bruikbaar kunnen zijn. Nu een school zo makkelijk dure computers
kan aankopen, kunnen de kosten voor zo'n toestel niet onoverkomelijk zijn...
Besluit bij Onderzoek 1 - Uitgeademde
lucht bevat minder zuurstofgas dan ingeademde.
Besluit bij Onderzoek 2 - Uitgeademde
lucht bevat meer koolstofdioxide dan ingeademde.
Walter Deconinck (Kortrijk)
Top
Het kagm vergadert elke maandagavond van 20 tot 22 uur in de bioruimte
van het RUCA (UA), Groenenborgerlaan 171, 2020 Antwer-pen. De bioruimte
is te bereiken vanaf parking 2, tussen de gebouwen U en S, langs het hellend
vlak naar beneden.
Hieronder het programma voor de volgende maanden. (P preparaat maken; C causerie;
D diversen).
04/11- P Zeekraal - stengel dwars
18/11 - P Schijfcactus - stengelblad dwars
25/11
- P Berk - vruchtjes
02/12 - P Weefsel planktonnet
09/12 - P Histologisch preparaat
16/12 - P Histologisch preparaat
