INHOUD
Er rommelt wat in de wetenschappen en in het
onderwijs
(Deel 2) |
VOB werd als lid van de Vereniging Vlaamse Leerkrachten (WL) samen met nog
13 andere leerkrachtenverenigingen uitgenodigd door minister Vanderpoorten
voor een onderhoud dat doorging op woensdag 15 januari 2003.
Tijdens dit onderhoud werden o.a. de volgende punten besproken: het participatiedecreet,
de 'rust' in het onderwijs, de lerarenopleiding, de 'verloning' van de leerkracht
(met de BaMa structuur) en het probleem van de lessentabellen. De minister
heeft aandachtig naar ons geluisterd en ook de nodige toelichting gegeven.
Een kort verslag:
1) Participatiedecreet
In het kader van dit decreet zullen ook directies en leerkrachten een stem
krijgen
in de VLOR (of één van de deelraden in de VLOR). De minister was
tevreden te horen dat er een overkoepelende leerkrachtenvereniging bestaat, en
wil nu met de WL als gesprekspartner verder werken. Er komt per school ook een
schoolraad, waarin ouders, leerlingen, de lokale gemeenschap en de leraren een
gelijke stem hebben. Deze
raad heeft als functies: advies, overleg en instemming. De minister verwacht
dat het decreet op de schoolraad zal goedgekeurd worden mei /juni 2003.
2) De
rust'
'Rust roest" en dat mag niet volgens de minister. Veranderingen mogen
er zijn, maar dan moeten de leerkrachten op die veranderingen voorbereid worden
en begeleid bij het invoeren ervan. Om de planlast te beperken/verminderen
kan eventueel via de schoolraad gewerkt worden (inspraak van de leerkrachten).
3) De lerarenopleiding
Ideale beeld: de directie zou in alle omstandigheden
de 'beste' leerkracht moeten kunnen kiezen voor elke specifieke opdracht. Dat
dit een utopie is, werd al snel duidelijk. Daarenboven is er nog geen duidelijkheid
op het gebied van de bekwaamheidsbewijzen vanwege de BaMa structuur en de hiermee
samenhangende aan te passen bevoegdheid van de leerkracht in functie van de
gevolgde opleiding.
4) Lessentabellen
Dit is het probleem van de koepels en niet van het ministerie.
5) Nieuwe bijeenkomst.
Minister Vanderpoorten nodigde de gezamenlijke lerarenverenigingen een tweede
maal uit op 26 februari 2003 om 17.00 uur op haar kabinet. Onderwerp: de autonomie
van de scholen.
In het Biootje van januari werd onder deze titel eveneens melding gemaakt van
de ongerustheid in verband met de lessentabellen derde graad ASO. Ondertussen
hebben zowel het Gemeenschapsonderwijs, het Vlaams Verbond van het Katholiek
Onderwijs en minister Vanderpoorten geantwoord op ons schrijven.
Vanwege het ministerie wordt nog eens benadrukt dat de bevoegdheid van het
opstellen van de lessentabellen tot de autonomie van de inrichtende machten
behoort. De overheid waakt er via de goedkeuring van de leerplannen wel over
dat ze niet te overladen zouden worden.
Bij het ontwikkelen van de eindtermen voor de tweede en de derde graad ASO
is de DVO uitgegaan van het principe dat de invoering van de eindtermen geen
invloed mag hebben op de bestaande lessentabellen en dit op uitdrukkelijke
vraag van de koepelorganisaties. Het aantal eindtermen 'natuurwetenschappen
voor de derde graad ASO werd gereduceerd t.o.v. de tweede graad. Deze eindtermen
kunnen door de inrichtende macht in een geïntegreerde vorm aangeboden
worden. De scholen kunnen echter het urenpakket voor de basisvorming natuurwetenschappen
uitbreiden met uren uit het complementaire gedeelte.
Bij de ontwikkeling van de decretale specifieke eindtermen voor de pool wetenschappen
is de overheid uitgegaan van een geïntegreerd geheel van eindtermen waarbij
niet de 'afzonderlijke' vakken het uitgangspunt vormden, maar wel de onderdelen
'structuren, interacties, veranderingen en processen, systemen, tijd, genese
en ontwikkeling, wetenschap en cultuur, wetenschap en techniek en wetenschap
en samenleving'.
Op deze manier beoogt men een zekere samenhang tussen de 'vakken'
te verwezenlijken, maar de specifieke eindtermen kunnen ook over de verschillende
vakken verdeeld worden.De
beide koepels benadrukken dat bij de ontwikkeling van de lessentabellen het
onderwijsveld ruim geconsulteerd werd. De lessentabellen werden ook ter goedkeuring
voorgelegd aan de bevoegde diensten binnen elke koepel. Men benadrukt ook
dat bij volgende vergaderingen het gesprek verder zal gevoerd worden, waarbij
naar
alle standpunten zal geluisterd worden. Uiteraard staat steeds het belang
van de leerling centraal en streeft men naar een kwaliteitsvol onderwijs in
Vlaanderen.
Voorzitter
Marleen Van Strydonck (Borgerhout)
Op die dag houden we onze jaarvergadering maar omdat bij het ter perse gaan
alles nog niet in kannen en kruiken was krijg je eind maart nog een extra BIO
met alle gegevens.
Houd die dag al maar vrij!
| Dislecticus, ook gehandicapt in de les wetenschap? |
Dyslexie is
- een hardnekkige primaire leerstoornis...
- die zich hoofdzakelijk uit in moeizaam lezen en gebrekkig spellen.
- De mondelinge taalvaardigheid is normaal, het tekstbegrip behoorlijk.
- Dyslexie staat los van de intelligentie.
Dyslexie komt voor bij
- ongeveer 7% van de leerlingen.
- Enkel lezen: dyslexie
- Enkel spellen: dysorthografie
- 95 % vertoont beide problemen: gemakhalve spreken we over 'dyslexie'
-komt 3 maal zoveel voor bij jongens als bij meisjes
Naast de meer bekende
lees- en speltiingspklemen
- heeft de dyslecticus een kort werkgeheugen: hij kan slechts 3-4 elementen
onthouden (normaal: 5-7 elementen);
- heeft hij moeilijkheden om losse cijfergegevens, symbolen te onthouden zoals
telefoonnummers, parate kennis vermenigvuldigingstafels, chemische symbolen...
- is hij vlug zijn draad kwijt bij lange en bij vreemde woorden;
- verwart hij plaatsen, tijden, data...
- kan hij geen twee dingen tegelijk, zoals opletten en notitie nemen;
- verdraagt hij geen achtergrondslawaal, hij moet zich volledig kunnen concentreren
- heeft hij problemen bij inpakken en organiseren: boekentas, sporttas, reiszak
inpakken is erg moeilijk. Verloren leggen komt vaak voor en dit is geen opzettelijke
nonchalance!!
Hoe kan je als
leraar helpen?
- Win informatie in over dit onderwerp, en toon er begrip voor.
- Geef een overzicht m.b.t. werk waaraan dagelijks, wekelijks, maandelijks
gewerkt moet worden. Zet dit op papier, vertel het regelmatig.
- Een stuk leerstof staat nooit apart, leerstof is altijd een onderdeel van
een groter geheel. Geef duidelijk aan bij welk groot geheel een stuk leerstof
hoort. De leerling kan de leerstof dan makkelijker onthouden.
- Zorg dat de opdrachten goed begrepen worden. De leerling denkt vaak te snel
dat hij de opdracht begrijpt. Wen hem er aan een opdracht twee keer' te lezen
en laat hem vervolgens de opdracht in eigen woorden navertellen.
- Zet belangrijke punten waar hij aandacht aan moet geven op een kaart als
geheugensteun.
Vanzelfsprekend is: calculator of vermenigvuldigingstafels bij de hand!
- Bij spellingsproblemen: laat het werk maken op PC met spellingscontrole.
- Corrigeer de spelling zonder ze te verrekenen (bijvoorbeeld in het groen).
- Laat een woordenboek, telefoonboek, allerlei informatiebronnen op CD gebruiken.
- Toets of verslag op school? PC in klas: laat de dyslecticus zijn toets daarop
maken!
- Pas teksten aan: maak een grotere kopie (> 115%), gebruik een groter duidelijk
lettertype, maak een bladstructuur met duidelijk gescheiden paragrafen. Beperk
het aantal woorden per zin (maximum 10) en vermijd samengestelde zinnen.
- Laat teksten vooraf lezen
- Laat een dictafoon gebruiken.
- Lees vragen luidop
en duidelijk voor.
- NIET:overschrijven van het bord (lettertype!), WEL: overschrijven
van getypt blad
- Stel prioriteiten: eerst korte samenvatting leren, dan steeds
meer en meer onderverdelingen en details leren.
- Gebruik ezelsbruggetjes.
- Juiste foutendiagnose.
Dyslexie is erfelijk!
Greet Cans - De Haan (greet.cans@yts.be)
In het Bio-nummer van juli 2002 plaatsten we onderstaande oproep:
VOB wil al die
interessante klasexperimenten (zowel leerlingen- als klassikale proeven) voor
haar leden samenbrengen op cd-rom. Daarom deze oproep.
We vragen je om (leuke) experimenten die lukken, die je zelf 'verfijnd' hebt,
die (vrij) gemakkelijk uit te voeren zijn met liefst eenvoudig (recup)materieel
aan ons door te geven. Hiervoor vind je in deze BIO ook een formulier. Stuur
zoveel mogelijk in. Wij verzamelen ze, klasseren ze en maken er een overzichtelijk
geheel van.
Zo hopen we de cd-rom klaar te krijgen voor het Jaarboek 2004.Alle huidige en
toekomstige collega's zullen je
eeuwig dankbaar zijn.
Komaan, gepensioneerde collega's (en jullie zijn met bijna 150), er is toch nog
wel ergens een half uurtje te vinden om een experiment op papier te zetten! Natuurlijk
mogen ook de leerkrachten die nog voor de klas staan hun ervaring meedelen!
Toen
kregen we hierop NUL reacties. In
het Bio-nummer van januari 2003 deden we een 2de oproep. We hebben nu al
EEN experiment binnengekregen...
Inmiddels vernamen
we van de pedagogische begeleiding dat in de 2de graad van alle netten volgende
leerlingenpractica VERPLICHT zijn.
In de richtingen met 1 lesuur biologie: minstens 2 eerlingenpractica per
schooljaar.
In de richtingen met 2 lesuren biologie: minstens 7 leerlingenpractica
per schooljaar.
Dit zal duidelijk omschreven worden in alle leerplannen.
Ook in de 3de graad zal het aantal leerlingenpractica verplicht opgelegd
worden.
Ervaren
collega's: help de jonge leerkrachten. Stuur uw biologie-experimenten binnen
(zie formulier in vorige BIO).
http://www.becominghuman.org
Een fascinerende initiatie in het ontstaan van de mensheid, op voorwaarde
dat je over een snelle internetverbinding en Macromedia Flash 5 beschikt.
'Becoming Human' is een boeiende ontdekkingsreis naar de mens, met bewegende
beelden.
Vier aparte delen: Evidence, Anatomy, Lineages en Culture. Bijkomende
informatie
met foto's
en beschrijvingen. Links naar verwante sites.
Bron: Artsenkrant,
november 2002
Prokaryoten,
eukaryoten en... archae
De Amerikaanse
microbioloog Carl Woese (Universiteit Illinois) ontving in september ll.
van de Koninklijke Zweedse
Academie de Crafoord-prijs, een van de belangrijkste onderscheidingen in
de biologie. Hij ontdekte door
onderzoek van het ribosomale RNA in de jaren zeventig een derde
categorie van levende organismen: de archae (vroeger archaebacteriën
genoemd). Het zijn
organismen
die op bacteriën gelijken en die vaak de extreme omstandigheden
van heetwaterbronnen of erg zout, zuur of zwavelrijk water
leven.
www.crafoord.se en www.kva.se
Bron: De Standaard
Toetsvragen op het internet
http://www.vmbo-examengids.nl
http://www.nvon.nl/bio/
http://www.biologieolympiade.nl
http://home.wanadoo.nl/arnokalkman/
Jean
Van de Weerdt (Genk)
| Stages -
bijscholingen - symposia |
Natuurwandelingen
in Provinciaal Domein Lippensgoed-Bulskampveld
Datum: zondag
van 10- 12 uur
Plaats: provinciedomein, Bulskampveld 9, 8730 Beernem, parking Drie Koningen
aan de cafetaria.
Programma: gezinswandelingen
16 maart 2003 -Leuke voorjaarsbloeiers.
20 april 2003 - Te land en te... poel: amfibieen.
18 mei 2003 - Kruiden (14.30
- 16.30 uur)
Onkosten: geen - Aangepaste kledij en laarzen.
Info: Christine Van Rie 050/40
32 51
Vlaamse Onderwijsdagen 2003
Datum: 26-29 maart (10- 18 uur)
Plaats: Flanders
Expo Gent
Programma: op het 'Gezondheidseiland' vind je stands van de Belgische federatie
tegen kanker, De Sleutel, Leefsleutels, Lokaal Gezondheidsoverleg uit de provincies
Antwerpen en West-Vlaanderen, Nutrition Information Centre, OIVO, Sensoa, Vereniging
voor alcohol- en andere drugproblemen, Vlaams instituut voor gezondheidspromotie.
Ongenode
gasten: menselijke parasieten
Datum: woensdag 7 mei 2003 (14 - 17 uur)
Plaats: UIA, Universiteitsplein 1, 2610 Wilrijk, Aulagebouw (gebouw 0) promotiezaal,
parking P3 of P4.
Doelgroep: leerkrachten en docenten biologie SO. en H. 0.
Programma: 'gewone' parasieten en parasitaire aandoeningen in België;
geïmporteerde parasieten; onbelangrijke parasieten die plots zeer agressief
worden.
Onkosten: €26,20 (koffie en syllabus inclusief)
Rekening 001-1165360-78
UIA-CBL, Wilrijk. Vermeld cursusnummer 02/BlO/247.
Inschrijven vóór
23 april.
Info: 03/820 29 60
Op donderdag 24
oktober is de grote container met Hermien aangekomen bij het nieuwe nijlpaardengebouw.
Na een eerste, eerder stroeve kennismaking, botert
het ondertussen best tussen Hermien en Heini. Er werd al verschillende keren
gepaard, maar volgens de laatste berichten is er van dracht nog geen sprake.
Het paren vindt plaats in het water en Hermien mag van geluk spreken dat Heinie
niet het 'doorzettingsvermogen' heeft van een neushoorn, anders zou ze al lang
verdronken zijn!Voor het overige zullen we het ditmaal uitsluitend hebben over "Zoo
a la carte".
Als je geen thema's aankruist op het keuzeformulier, wordt dat bekeken als
de aanvraag van een "standaard" bezoek. De
4 gidsen mogen dan de groepen begeleiden in de keuken van het nocturama, de
filter van aquaforum (voorheen het dolfinarium), de publiekszijde van het groot
perk
(kamelen, lama's e.a.), achter de schermen van het aquarium (alleen de zoetwaterkant),
het viskraam (kop van snoek, kaak van haai, eieren van rog en haai, exoskelet
van langoest, kaken van octopus,... ), vriesland (pinguïns), het buffelgebouw
en uitleg geven over het kweekprogramma van de kongopauw.
De aandachtige
lezer(es) merkt dat dat programma niet volledig overeenkomt met het vroegere
schermenbezoek.
De lokalen met de muizen-, sprinkhanen- en krekelkweek zijn voorlopig niet
toegankelijk, en de filter van het aquarium mag om veiligheidsredenen niet
worden bezocht tot de stabilisatiewerken zijn uitgevoerd (gepland voor 2003).
Om andere gebouwen te bezoeken moeten keuzes worden gemaakt.
Alleen als je "de dierenkeuken" aankruist, kunnen de gidsen de
groep naar de grote dierenkeuken begeleiden.
Als je "zieke dieren: wat dan?" aankruist, kunnen we je begeleiden
naar een lokaal waar de bokalen met dieren in formoloplossing, het geweer
en de blaaspijp voor het verdoven van dieren tentoongesteld zijn. Dat is
dus het
materiaal dat vroeger te zien was in en bij het autopsielokaal dat nu voorlopig
(?) gesloten is voor het publiek.
De zoutwaterkant achter de schermen van het aquarium bezoeken kan alleen
maar als je "water in de zoo" hebt aangekruist.
Meer dan vier thema's aankruisen heeft geen zin. Als die onderwerpen breed
verspreid zijn over de tuin, hebben wij minstens 2 uur nodig om rond te
geraken. Soms vragen collega's ons om een thema te laten vallen als we onderweg
zijn,
en de vrijgekomen tijd bv. te besteden aan een bezoek van het nijlpaardengebouw.
Dat kan natuurlijk wel.Hiermee sluit ik de korte reeks 'Zoo-flashes' af.
Het lag in mijn bedoeling jullie te helpen bij de voorbereiding van een
zoo-bezoek. Ik wil eindigen met lof toe te zwaaien aan de vele collega's -
van Kortrijk
tot Bree en van Halle tot Kalmthout - die extra tijd hebben besteed aan
de persoonlijke voorbereiding van hun excursie. Meestal resulteert dat in up-to-date
en prima verzorgde werkbladen. Proficiat!
Heet van de naald: zowel de bruine beer als de ijsbeer gaan naar andere
dierenparken. Hun buitenverblijven worden met elkaar verbonden (onder de
trap naar de zeeleeuwen
door) en in het vernieuwde, aangepaste verblijf komen brilberen (Tremarctos
ornatus).Frans Desfossés (Edegem)
| Gevraagd:
artikels voor het VOB-Jaarboek |
Als we de in
de laatste decennia verschenen Jaarboeken van onze Vereniging doorbladeren
of
als we op de webstek van de Vereniging het overzicht
van de gepubliceerde artikels raadplegen, stellen we vast dat deze
Jaarboeken een
grote rijkdom aan informatie aanbieden. Iedere biologieleerkracht
kan in
een Jaarboek altijd wel iets vinden dat hij waardevol vindt.Ook
in de volgende decennia moeten steeds verder artikels verschijnen die leden
interessant
vinden.
Daarvoor moeten collega's de stap naar de publicatie van een of
meer
bijdragen
zetten. Er is een Chinees spreekwoord dat zegt dat je in je leven
drie dingen moet gedaan hebben. Eén, voor een nakomeling gezorgd,
twee, een boom geplant en drie, een boek geschreven. Een artikel
in het Jaarboek beantwoordt
uiteraard ook aan het criterium "boek".
De Vereniging
telt ongeveer 1200 leden. Als er daarvan jaarlijks één
procent, d.i. 12 collega's, één
artikel schrijven, zal het Jaarboek een bron van interessante
bijdragen blijven. In BIO van 1 maart 2002 kan men een uitgebreide lijst
vinden
van onderwerpen waarover
sommige collega's informatie vragen. We helpt?
Hieronder volgen een 40-tal suggesties van artikels die voor het
Jaarboek welgekomen bijdragen zouden kunnen zijn. M. 0. betekent
iedere keer
middelbaar onderwijs.
De ondergetekende is altijd bereid om voor bepaalde artikels een
potentiële
auteur op de weg te helpen of om eventueel documentatie ter beschikking
te stellen. Misschien zijn sommige studies al gebeurd en al te
onbekend gebleven.
Walter Deconinck,
Loncinstraat 15, 8500 Kortrijk.
Homeostase in het middelbaar onderwijs
Wat houdt dat begrip precies in? Geïllustreerd met vele voorbeelden.
Een of twee voorbeelden van lessen. De rol van Claude Bernard
(1813-1878; Le milieu
intérieur) en van Walter Bradford Cannon (1871-1945; The
wisdom of the body).
Aanpassing of adaptatie
Hoe kan dit onderwerp in het MO. behandeld worden? Welke voorbeelden?
Verband met de evolutietheorieën. Wat met teleonomische verklaringen,
d.w.z.
verklaringen met betrekking tot de overlevingswaarde?
Misvattingen in het biologieonderwijs
In Pfundt, H & R. Duit (1991), Students Alternative Frameworks and
Science Education (Institute for Science Education, University of Kiel)
worden 208
publicaties over "misconcepties" of "misvattingen" die
in verband staan met biologie vermeld. Het gaat hier over
meningen over biologieonderwerpen
die totaal verkeerd zijn. Welke misvattingen komen bij biologieleerkrachten
en hun leerlingen zoal voor?
Reageerbuisproeven
op microschaal
Er zijn met enig zoekwerk talrijke experimenten te bedenken die
in een reageerbuis uit te voeren zijn (enzymen, ademhaling,
fotosynthese, vertering).
Vooral
interessant voor leerlingenproeven in grote klassen. De warme
hand kan het warmwaterbad
vervangen.
Experimenten met een ideale proefplant
Uitzoeken van alle experimenten die men met een beperkte reeks
van proefplanten of plantendelen kan uitvoeren. Bijvoorbeeld:
aardappel, ui, laurierkers,
erwt, pelargonium, waterkerszaden, waterpest, Vallisneria.
Biologieleerkrachten mogen
het 'contact met de natuur' niet laten verloren gaan door overwegend
de biochemische processen van de organismen te bespreken.
Begrippenschema's
Voorstellen van begrippenschema's (begrippenkaarten, "conceptmapping")
voor bepaalde biologieonderwerpen die in het lager en
hoger M.O. behandeld worden. Eventueel de opbouw ervan in twee of meer fasen.
Via internet
is veel inspiratie te vinden.
De nieuwe osmotische
waarden
Zijn de 'nieuwe' begrippen 'osmotische potentiaal' en "waterpotentiaal"
beter geschikt voor het M.O. dan de "oude" begrippen
"osmotische waarde" en "zuigkracht"? Wat houden deze "nieuwe" begrippen
precies in?
Experimenten met vluggroeiende planten
Planten van bepaalde rassen van koolsoorten groeien zeer
snel. Welke experimenten op het niveau van het MO. zouden
daarmee gedaan kunnen worden? Misschien zijn er nog andere soorten of rassen
evengoed geschikt? Is
de vlucht
naar
de biochemie
en DNA-leerstof
wel de best geschikte weg om leerlingen te blijven boeien?
Biologische
experimenten met een resultaat na één
week
Welke experimenten lenen zich ertoe om uitdrukkelijk
de verschillende fasen van de zogenaamde wetenschappelijke
methode te volgen?
Experimenten die bijvoorbeeld
de ene week opgezet worden en de volgende week een
duidelijk resultaat opleveren. Onderzoek van de kieming
van zaden?
Groei van vluggroeiende
planten?
Vergelijkende
studie van een leerstofonderwerp in biologieleerboeken
Een bepaald onderwerp bestuderen in enkele gebruikelijke
biologieleerboeken en de waarde ervan volgens verschillende
criteria onderzoeken.
Begrippenlijst
biologie
Definities van de kernbegrippen die in het biologieonderwijs
van het M.O. gebruikt worden. Kritisch onderzoek.
Vergelijking van
verschillende
'biologiewoordenboeken'
en encyclopedieën.
Analyse van de biologietermen in de grote Van Dale
Nagaan van de juistheid van bijvoorbeeld 100 of
200 woordenboekdefinities die belangrijk zijn voor
het biologieonderwijs.Taalkundige
verklaring van in het
M.O. gebruikte biologietermen
Bijvoorbeeld van 100 of 200 vreemde termen de Latijnse,
Griekse of Franse oorsprong nagaan.
Bibliografie
van de artikels
Publicatie van de titels van de bijdragen die
in het tijdschrift van de Vereniging verschenen
zijn
van 1955
tot 1977. Misschien
zitten daar
wel artikels bij
die een collega kunnen interesseren. Op de webstek
van de VOB zijn de artikels gerepertorieerd
vanaf 1978.
Catalogus van de biologieleerboeken voor het
M. 0.
Publicatie van een catalogus van alle biologieleerboeken
voor het M.O. die vanaf de negentiende eeuw
verschenen zijn. Inzamelactie.
Bewaren
in een archief
of een bibliotheek (universiteit, onderwijsmuseum
van leper).
Samenstellen van eenvoudige determineertabellen
van planten
Te gebruiken in het lager MO. onder leiding
van de leerkracht. Dienstig voor oefeningen
in het
determineren
van planten.
De ideeën van
Claude Bernard
Claude Bernard (1813-1878), de vader van
de moderne fysiologie, heeft op een wezenlijke
manier de
kennis over de fysiologie
van de mens
vooruitgeholpen. Zijn onderzoekingen kunnen
misschien voor een les een mooi voorbeeld
geven
van de toepassing van de
wetenschappelijke methode in het onderzoek
van de fysiologie van de mens.
Excursiegids voor bijzondere gebieden
Uitgewerkte gids voor duinen, slikke en schorre,
bos, heide, wegkant. Gesneden brood voor
een welomschreven gebied.
Historische
studie
van een ziekte en
de behandeling ervan
Hoe heeft men de ziekte ontdekt? Welke
symptomen? Hoe werd ze verklaard? Welke
remedies? Welke
gevolgen? Bijvoorbeeld: suikerziekte,
vitaminetekort,
besmetting,
kraamvrouwenkoorts, gebruik van antibiotica,
enz.
De geschiedenis van een biologische ontdekking
Hoe kwam voor een bepaald onderwerp de
kennis die we nu bezitten tot stand? Welk
onderwerp
leent
zich voor
een
of twee lesuren?
Voorbeelden: vertering,
bloedsomloop, suikerziekte, ademhaling,
fotosynthese, virussen, minerale voeding,
wetten van Mendel,
enz.
Fauna, flora of wetenschappers op postzegels
Welke postzegelverzamelaar gespecialiseerd
in die thema's stelt met afdrukken de mooiste
of
merkwaardigste
exemplaren
voor?
Guido
Gezelle als biologieleraar
Guido Gezelle (1830-1899) was een tijdje biologieleraar in het Kleinseminarie
van Roeselare. Nu moeten leerlingen soms pannenkoeken verkopen voor de school.
Gezelle liet zijn leerlingen een plaquette met het gedicht "Boodschap
van de vogels en andere opgezette dieren" (1855) verkopen om zo zijn
biologisch museum uit te rusten.
Het gedicht is te lezen op de webstek http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/gezelle/vogels.html
Joseph Samyn, een bijzondere biologieleraar
Priester Joseph Samyn (1854-1909) was 16 jaar lang een toegewijd collegeleraar
met een bijzondere belangstelling voor plantkunde. Zijn "Cours de Botanique"
(1884) is bewaard gebleven. Hij zorgde voor de publicatie van Deken De Bo's
Kruidwoordenboek (1888) en verzorgde ook de tweede uitgave van het West-Vlaams
Idioticon (1892). Een biografie van zo iemand kan ons tonen hoe biologie door
een gedreven leraar in de negentiende eeuw onderwezen werd.
Historiek van het biologieonderwijs
Wanneer werd het vak ingevoerd in de lagere en middelbare school? Hoeveel
lesuren? Wie gaf dat onderwijs? Welke leerboeken werden er gebruikt? Wat stond
er in de leerplannen? Deed men proeven?
Augustin
Germain, een pionier van het biologieonderwijs
Germain (1834-1905) was leraar aan
de rijksnormaalschool van Brugge,
onderwijsinspecteur, directeur-generaal
en uiteindelijk secretaris-generaal
van het Ministerie
van Onderwijs. Zijn streven om
natuurwetenschappen te laten onderwijzen in het lager
onderwijs verwekte tot in het Parlement
opschudding. Stel je
voor! De delen van het menselijk
lichaam bespreken! Zijn boek "La Question de l'Enseignement élémentaire
des Sciences Naturelles (1876)
is nog altijd zeer revelerend.
De biologieleerboeken
van Julius Mac Leod
De latere hoogleraar Julius Mac Leod
(1857-1919) is in de jaren 1880 een
korte tijd biologieleraar
geweest
in
de Rijksnormaalschool
van
Brugge. Hij
publiceerde
voor het MO. leerboeken plantkunde,
dierkunde en menskunde die herhaaldelijk
heruitgegeven
werden.
Hij was waarschijnlijk
de
eerste Vlaming die
over evolutie schreef. Welke kwaliteiten
hadden die leerboeken? Hoe verschilt
de inhoud
van die van de hedendaagse leerboeken?
Welke terminologie was
toen gebruikelijk?
J. J. d'Omalius d'Holloy, een voorloper
van Darwin
De beroemde Belgische geoloog Jean-Baptiste
Julien d'Omalius d'Holloy (1783-1875)
schreef reeds
in 1831 dat in een
evolutieproces soorten
uit andere soorten
ontstaan zijn. Charles Darwin vermeldt
hem in een van de heruitgaven van
zijn beroemd
werk "On the origin of species".
Een aangepaste biografie in het Jaarboek
verdient onze belangstelling.
De geschiedenis van de Belgische
flora's
De eerste Belgische flora met een
classificatie volgens Linnaeus
zou die zijn van Natalis
(Noel) De Necker
(geboren in Roeselare
in 1729
en gestorven
in
1793 in Mannheim), verschenen
in 1768. Of zou het de in 1827 verschenen "Florula
Belgica" van Barthélemy
Du Mortier (1797-1878) zijn?
De laatst verschenen flora
zal wel die zijn van Joseph
De Langhe en medeauteurs. Welke
flora's zijn er in de tussentijd
verschenen? De flora van De
Necker "Deliciae
Gallo-Belgicae silvestres" is
te lezen op de webstek http://gallica.bnf.fr (Intikken
van "Recherche" en bij "Mots
du titre": "Deliciae").
De receptie
van de evolutie in het
middelbaar onderwijs
Over de receptie van de evolutie
in de Belgische universiteiten
is al een
en
ander gepubliceerd.
Maar hoe zat dat in
het MO.? Wanneer verscheen
het
onderwerp
in de leerboeken? In welke klassen
werd daarover gesproken? Hoe
was de verhouding met de lessen
godsdienst?
Heeft het creationisme in ons
M. 0. enige aanhang?
Zo ja, in welke soort scholen?
Voortplantingsbiologie
in het onderwijs
Wanneer werd de "hele" mens in de biologielessen bestudeerd? Wanneer
verscheen het thema in de leerboeken? Welk verband was er met de seksuele opvoeding?
Hoe kijken oudere collega's
op hun onderwijs van deze materie terug? Welk verband
was er met de lessen godsdienst
of zedenleer? Hoe reageerden de leerlingen? Enquête bij biologieleerkrachten.
Historiek
van de dissecties in het
middelbaar onderwijs
Wanneer werden er dissecties
in het middelbaar onderwijs
ingevoerd? Wat
blijft daar
nu nog van over? Hoe evolueerde
de wetgeving?
Voor- en nadelen
van een
dissectie. Wat met de dissecties
op film of op het Wereldwijde
Web?
De evolutie van de leerplannen
biologie
Hoe veranderden de leerplannen
biologie in de laatste honderd
jaar? Welke
onderwerpen vielen
weg, welke
kwamen erbij?
Vergelijking van de leerplannen
van het gesubsidieerd
en van het officieel onderwijs.
Evolutie
van
het leerplan natuurwetenschappen
in het lager onderwijs
Er verschenen voor
het officieel lager
onderwijs leerplannen
in 1842, 1880,
1897, 1922, 1936
en 1957. Hoe evolueerde
het vak natuurwetenschappen,
onderwezen
in de derde graad,
in deze
leerplannen? Hoe evolueerde
dat in de leerplannen
van het
gesubsidieerd onderwijs
en in het
stedelijk
onderwijs
van bijvoorbeeld
Antwerpen.
Het in de klas
kweken van waterpest
Canadese waterpest (Elodea
canadensis) of Argentijnse
waterpest (Elodea
densa = Egeria
densa) zijn
waterplanten die een
biologieleerkracht
graag in zijn klas heeft, o.m.
voor fotosyntheseproeven.
Gevraagd is een studie
van
de
beste manier om één
van die soorten in
de klas te kweken.
Eventueel een
identiek artikel
over een Vallisneria-soort,
een waterplant die
eveneens
geslaagde fotosyntheseproeven
toelaat.
Een reeks onderzoekingen
Publicatie van een reeks
onderzoekingen (demonstraties,
practica) i.v.m.
onderwerpen waarover
vraag naar is (zie BIO, jaargang
2002, nr. 2).
"Gesneden brood' voor één
of twee lesuren.
De standplaats van zaadplanten
uit onze streek
Een groep brandnetels wijst
op een stikstofrijke bodem
(afval
van grasperken
bijvoorbeeld).
Maar de aanwezigheid
van een
bepaalde plantensoort wijst
altijd op kenmerken van de
standplaats. De Duitse "Pflanzensoziologische
Exkursionsflora" van Oberdorfer
geeft voor elke soort een
beschrijving van de typische
standplaats
en ook gegevens over bestuiving
en verspreiding. Nuttig
voor leerkrachten op excursie
zou zijn: een
lijst van honderd of meer
veel voorkomende plantensoorten
uit onze streken met de
beschrijving
van de typische standplaats.
Overzicht
van de geschiedenis van
de biologie
Overzicht waarin de voornaamste
gebeurtenissen uit de geschiedenis
van de biologie
in tabelvorm vastgelegd
zijn.
Geologische perioden
Band waarin volgens de
laatste gegevens de duur
van de geologische
perioden
vastgelegd is. Uit
te drukken
in
breuken om zo
aan te passen aan de
omtrek van het biologielokaal
waar deze band
blijvend gedemonstreerd
wordt.
Catalogi
Geïllustreerde catalogus
van de wandplaten
en modellen die
in het
biologieonderwijs
meestal gebruikt worden.
Energieverbruik
bij de
mens
Zwaarlijvigheid,
vetzucht of obesitas
blijft
een van de
grootste medische
problemen. Een reep
chocolade met noten
van 45 g
levert 275 kcal.
Een fietstocht kost
ongeveer 5 kcal/min.
D.w.z. dat je ongeveer
55 min
moet fietsen
om de
energietoevoer
van die
reep weg
te werken,
zodat je
lichaamsgewicht niet
toeneemt. Een
cola wegwerken kost
40
min fietsen. Nuttig
zou zijn
een lijst van
allerlei 'tussendoortjes
en toemaatjes' (suikerhoudende
dranken, chocolade, e.d.) met daaraan gekoppeld de tijd die men
aan allerlei activiteiten
moet wijden om
die energietoevoer
te neutraliseren.
In de evaluatieformulieren van het Vlaams Congres voor Leraars Wetenschappen
vraagt men naar meer werkgroepen voor leerkrachten Iste graad. Die willen we
graag inrichten tijdens het 9de Congres, op zaterdag 29 november, maar daarvoor
hebben we werkgroepleiders nodig.
We zoeken collega's die graag hun ervaring (GWP, zelfstandig werk, experimenten,
prettige of nieuwe aanpak van een bepaald lesonderwerp Iste graad) willen delen
met jongere leerkrachten. Je wordt vergoed voor je inzet.
Onmiddellijk reageren
is het beste, maar je kan heel maart en april (behalve tijdens de paasvakantie)
telefoneren naar Herman Snoeck (03/236 5115) om je als medewerker op te geven.
Dank bij voorbaat.
E-solidariteit
is een project waarbij jongerenteams onder leiding van een coach (een leerkracht!)
een website
bouwen voor actievoerders van de solidariteitscampagne "Kom
op tegen Kanker". Rode draad in het project zijn maatschappelijk engagement
via een nieuw medium, probleemoplossend denken, teamwerk en creativiteit.
Het startsein van de campagne van "Kom op tegen Kanker" met het thema
'gezonde voeding' werd onlangs gegeven met de actie 'Massaal op de Schaal'.
Vanaf de Startshow op TV 1 op 21 februari 2003 zal het dan ook in heel Vlaanderen
weer gonzen van bedrijvigheid. Actievoerders zullen tal van activiteiten organiseren
en geld inzamelen in het voordeel van de strijd tegen kanker.
Eén of meerdere teams van jonge websitebouwers kunnen in school- of
klasverband één (of meerdere) van deze activiteiten extra in
de verf zetten met een website!
De mooiste en leukste sites worden uiteraard beloond met geweldige prijzen
voor de leerlingen en de scholen: webcams, een gloednieuwe Barco-projector
voor de school, gsm's, dagtrips op het Vlaamse onderzoeksschip De Zeeleeuw',
een bezoek aan het CERN (Europese Organisatie voor Nucleair Onderzoek) in Zwitserland,
een workshop webdesign voor gevorderden, een bezoek aan Technopolis en een
filmvoorstelling in een digitale bioscoop. Deze prijzenpot wordt bovendien
doorlopend gespekt met nieuwe prijzen.
Om dit allemaal meer tastbaar te maken, kan u een kijkje gaan nemen op de website www.e-solidariteit.be
Een aantal actievoerders hebben reeds een leuke actiepagina gemaakt.
| Natuurstudiekampbegeleiders |
Natuur 2000 is een jeugdorganisatie voor natuurstudie en milieubehoud voor
en 'door jongeren van 12 tot 25 jaar. De N2000-jongeren organiseren dagtochten,
weekends en kampen om op een leuke manier samen met andere jonge natuurvnenden
de natuur te bestuderen. Er is ook aandacht voor milieuproblemen in de buurt
of aan de andere kant van de wereld.
Als je in je klas leerlingen hebt van 15 tot 18 jaar met meer dan gewone
interesse voor natuurstudie en milieubehoud kan je hen misschien volgende
unieke en interessante
opleiding aanbevelen.
Natuur 2000 organiseert een zomerschool voor toekomstige natuurstudiekampbegeleiders.
Oude rotten in het vak bieden de jonge begeleiders in spe een unieke kans
om het fijne te weten te komen over het boeiende aan natuurstudie en milieubehoud
(en hoe dit door te geven aan anderen) en geven praktische tips om tochten
en kampen te organiseren. Na een geslaagde opleiding maakt de kandidaat
deel uit van het team dat Natuur 2000 in de toekomst zal dragen. Deze unieke
opleiding gaat door in Torgny (de Waalse
Provence) van 5 tot en met 12 juli 2003, eventueel volgen er nog andere
opleidingsdata.
Toelatingsvoorwaarden. Je bent tussen 15 en 18 jaar en natuurstudie vindt
je tof. Je neemt graag initiatief, bent niet op je mond gevallen en gemotiveerd
om jongeren te begeleiden. Een uitgebreide kennis van de natuur is niet noodzakelijk,
interesse wel.
Vraag naar de folder of schrijf nu reeds in voor de selectie door een gemotiveerd
briefje te sturen waarin je jezelf voorstelt. Een eerste kennismaking gaat
ergens rond Pasen door tijdens een dagtocht in het Verdronken Land van Saeftinghe.
Vraag een aantal exemplaren van de folder aan bij Natuur 2000, Bervoetsstraat
33, 2000 Antwerpen;
- tel. 03/231 26 04
- fax. 03/233 64 99
- e-mail natuur2000pandora.be
Het kampennummer
van Jeugd, Cultuur en Wetenschap is van de pers en als je het niet in je adresbakje
vond of tussen de andere documentatie in de leerkrachtenkamer kan je een nummer
aanvragen bij J, C & W, Toekomststraat 9, 1800 Vilvoorde, 02/252 58 08,
info@jcweb.be,
www.jcweb.be
Volgende kampen worden aangeboden.
Een kasteelhoeve onder de loep '(Land van Ny), 27/7-3/8, 8-12 jaar.
Wetenschap aan zee (Oostduinkerke), 9-16/8, 9-12 jaar.
Wetenschap en taal, een tweetalig kamp (Oostduirrkerke), 23-29/8, 12-15 jaar.
Ruimtevaart Space Camp (Zedelgem-Brugge), 13-16/4, (11-14 jaar).
Archeologische kampen
Steendorp (Temse), 12-19/4, 13-15 jaar en 164-jaar;
Mechelen, 12-19/7, 12-15 jaar; Haillot (Franstalig), 13-27/7, 16+-jaar;
Oudenburg, 26/7-2/8, 12-15 jaar en 2-16/8, 16+ jaar.
Inschrijven voor een van de kampen moet voor 15 maart gebeuren.
Dat is het nieuwe
tijdschrift (100 blz. dik) van MOS (Milieuzorg Op School), dat zopas op de
scholen is
toegekomen: één exemplaar in elke
basisschool en twee exemplaren in alle secundaire scholen.
Net zoals bij de vroegere Nieuwsbrief Groene School, die nadien omgedoopt werd
in Nieuwsbrief MOS, kan je uit dit tijdschrift de mosterd (ideeën, informatie,
ondersteuning) halen voor een milieuproject op school.Na 5 jaar werking zijn
meer dan de helft van de Vlaamse secundaire
scholen in een MOSproject gestapt. Bij de basisscholen, die nog maar 2 jaar
ondersteund worden, is dit reeds 20%.
Een milieuproject op school wordt niet door slechts één gemotiveerde
leerkracht gedragen. In elke provincie staat er een ploeg MOSbegeleiders klaar
om je school met raad en daad bij te staan, om je de mogelijkheden van ander
participanten te leren kennen.
Indien dit tijdschrift niet in jouw postvakje terecht kwam, vraag er dan naar
bij de andere vakcollega, bij de vakcoördinator, of zoek het tussen de
andere documentatie die in de leerkrachtenkamer aanwezig is.Je kan ook naar
www.milieuzorgopschool.be surfen of je eigen exemplaar aanvragen bij het
Ministerie
van de Vlaamse Gemeenschap
Afdeling Algemeen Milieu- en Natuurbeleid
Koning Albert 11-laan 20 bus 8, 1000 Brussel Fax 02/553 80 55
mos@lin.vlaanderen.be (basisonderwijs)
groeneschool@vlaanderen.be (sec. onderwijs)
| Het suikermuseum
in Tienen |
Tienen is voor
vele mensen verbonden met de sneeuwwitte klontjes suiker. De suikerstad van
België en
laat ons als 'Tienenaar' wat chauvinistisch zijn, van de Euregio. De stad
heeft nu samen met de suikerraffinaderij een museum
geopend dat het boeiende verhaal van biet tot suiker moet vertellen. Van historische
en geografische verhalen tot de suikerbietenoogst, van de ervaringen en het
dagelijkse leven van de seizoensarbeiders tot de hedendaagse toepassingen
van de bekendste zoete stof. Er wordt ook aandacht
besteed aan honing, als een van de eerste zoetstoffen, inuline als nieuwe industrieel
geëxploiteerde zoetstof en haar rol bij suikerziekte, verder werd er ook
even aandacht besteed in de ontwikkeling van citroenzuur.
Op 28 september laatstleden werd het boeiende, langverwachte (het idee kwam
er al in 1988) museum geopend in het voormalige Vredegerecht aan de Tiense
Grote Markt. De objecten en permanente verzameling staan er te pronken en de
bezoeker wordt er verwend met de nieuwste technische snufjes en tentoonstellingstechnieken.
De tijdelijke tentoonstelling gaat over "Suikerstukken voor het dodenfeest
in Mexico" dat jaarlijks gehouden wordt op 2 november.
Het museum heeft als thema "Op zoek naar de verloren smaak van suiker" en
werd door de firma SIEN 'The Art of Exposure' uit Leuven gerealiseerd. Er was
een wetenschappelijk comité dat moest toezien op de juistheid van het
gepresenteerde verhaal en verder was er het zeer belangrijke archief en de
verzamelde museumstukken van de stad die gebruikt werden voor het realiseren
van de tentoonstelling.
De rode draad
die door het museum loopt is het verhaal dat op een dag suiker zijn zoete
smaak verloren is. Het is dan aan de bezoeker
om zelf opzoek te gaan naar de oorzaak van dit verlies. Men start in het
moleculesas (realisatie G. Rooseleer) om dan verder gegidst te worden met
een persoonlijke
audioguide (Nederlands, Frans, Duits, Engels) die je langs de verschillende
stappen begeleidt om tot de juiste oplossing van het probleem te komen. Je
krijgt dan gedurende ongeveer 2 tot 3 uur de mogelijkheid om alles tot in
de puntjes
te bestuderen.
Voor het vak biologie zijn er zeer veel mogelijkheden. Er is de ruimte
waarin je kennis kunt maken met de wonderwereld van de honingbij, er
zijn mogelijkheden
om je smaakpapillen te testen en vrij veel natuurlijke planten en vruchten
die je aanzetten tot zelf te experimenteren en uit te testen met smaken
eens je thuis bent.
In een andere
ruimte maak je kennis met de suikerbietverbouwing, van zaad tot tweejarige
plant. Een niet onbelangrijke video toont de zetmeelvorming bij planten.
Deze video
(3 minuten)
kan je zeker gebruiken in je lessen fotosynthese, vraag hem aan op het
secretariaat van het museum bij Bernadette Asperges!
Eens je op de
eerste verdieping bent
gekomen zie je het productieproces en de raffinage van de suiker. Uiteindelijk
kom je bij de microscopische waarnemingen van een aantal suikerkristallen
en de rol die suiker kan spelen in je lichaam. Een niet te missen gedeelte
is "Het
suiker trekken" dit is een techniek die sommige bakkers gebruiken
om zeer mooie suikerstukken te maken als versiering op desserten.Er is
ook voorzien
in een cafetaria en een winkel met Haspengouwse streekproducten.
Je kunt je
bezoek ook nog uitbreiden met een overzicht van de Romeinse tijd in een van de
oudste
steden van België. In het museum 'Het Toreke'
zijn er vrij talrijke toonkasten die je dit verhaal duidelijk maken.
Voor de lessen
Nederlands is er de mogelijkheid om van het Tiense dialect te genieten.
Nuttige informatie:
Stedelijk Museum 'Het Toreke' en Suikermuseum Tienen,
Grote Markt 6, 3300 Tienen, 016/805666
Elke dag van 10.00 tot 17.00 uur open, behalve op maandag, Kerstmis
en Nieuwjaar.
Video Fotosynthese (3 minuten) aanvragen bij Bernadette Asperges.
Individueel: € 2,46 per persoon.
Groepen (minimum 10 personen): € 1,23 per persoon. Klassen onder begeleiding
van een leerkracht GRATIS!!!!!Geniet van je bezoek!
Dr. M. Asperges (Ezemaal)
Datum: 10 en 11 mei 2003 (10 - 18 uur)
Plaats: Handelsbeurs, Twaalfmaandenstraat, Antwerpen (in de nabijheid van het
Torengebouw)
Onderwerp: 28ste internationale mineralen- en fossielenbeurs
Programma: op deze beurs kan je o.m. goedkoop verzameldoosjes en loepedoosjes
kopen.
Onkosten: toegang gratis
Info: http://www.minerant.org/MKA/minerantnl.html
Als je een antwoord weet op een van de vragen die in deze rubriek verschijnen
stuur dat dan naar de redacteur. Je kan ook je eigen vragen insturen.
Vraag
33/2/278 - Jeanne Nieus
Jeanne Nieus, een dame uit Gent of het Gentse, werd in de jaren 1930 aan
de Gentse universiteit licentiate opvoedkunde en later doctor opvoedkunde.
Haar
doctoraatsthesis had als titel : "Een bijdrage tot de Geschiedenis van
het Onderwijs in de Biologie", maar het kan ook geweest zijn: "Didactiek
en proeve van practische uitwerking van het onderwijs in de biologie".
Voor de doctoraatsthesis was prof. dr. P. van Oye de promotor. Is er iemand
die weet waar deze thesis bewaard is of die iets meer weet over deze overleden
dame of over familieleden?
Herman Snoeck (Antwerpen)
Als je een tip weet die zeker ook andere collega's kan interesseren stuur die
dan naar de redacteur.
Tip 411 -Geschiedenis van de genetica
Collega's die hun lessen genetica
willen kruiden met leuke historische weetjes zullen veel plezier beleven
aan het boek
'A History of Genetics' door Alfred Sturtevant. Dit boek werd oorspronkelijk
uitgegeven in 1965 door Sturtevant, één van de briljante leerlingen
van Thomas Hunt Morgan. Sturtevant neemt de lezer mee in een boeiende reis
doorheen de ontstaansgeschiedenis van de genetica. Na een korte inleiding over
Aristoteles en Darwin, begint de tocht bij Mendel om 135 pagina's later te
eindigen in de jaren '50 van de 20ste
eeuw, in de periode dat Watson en Crick het dubbele helixmodel van DNA voorstelden.
Onderweg passeren heel wat grote namen de revue (de Vries, Bateson, Morgan,
...).
Het feit dat Sturtevant
veel van deze mensen persoonlijk kende, maakt zijn verhaal alleen maar boeiender.
Dit boek werd in 2001 integraal heruitgegeven
door de uitgeverij van Cold Spring Harbor Laboratory. Het Electronic Scholarly
Publishing Project maakte bij het boek een website (te bereiken via www.esp.org)
waar je veel originele publicaties en leesvoer over genetica vindt (inclusief
dit boek). Interessant is ook de chronologische ontwikkeling van de genetica
(tot 1946) die in één van de bijlagen staat. Ondanks de wat hoge
prijs is dit boek beslist een aanrader!
A
History of Genetics, A.H. Sturtevant, 174 pp., Cold Spring Harbor Laboratory
Press, 2001, ISBN
0-87969-607-9
Peter
Durnez (Torhout)
| Koninklijk
Antwerps Genootschap voor Micrografie |
http://www.kagm.bewoner.antwerpen.be
Het KAGM vergadert
elke maandagavond van 20 tot 22 uur in de bioruimte van het RUCA (UA), Groenenborgerlaan
171, 2020 Antwerpen. De
bioruimte
is te bereiken vanaf parking 2, tussen de gebouwen U en S, langs het hellend
vlak naar beneden.
Iedereen die geïnteresseerd is in microscopie is van harte welkom.
Meer informatie verkrijgbaar bij de redacteur van BIO.
Hieronder het programma voor de volgende maanden. (P preparaat maken; C causerie;
D diversen).
10/03- P Stengel van een Euphorbiasoort
17/03- P Voorkamer oog hond
24/03 - D Van alles wat
31/03 - P Thecamoeba
07/04
- D Vers plankton
14/04 - P Histologisch preparaat
28/04 - P Oscillatoria
05/05
- D Dia-avond
Lidgeld
(per kalenderjaar)
je ontvangt het
Jaarboek en BIO en een lidkaart met vrije toegang tot de Zoo, Planckendael,
de Plantentuin in Meise, het Zwin, het KBIN, het Arboretum in Kalmthout,
het Afrikamuseum in Tervuren.
- Werkende leden: 15 €
- Studenten: 7 €
- Gepensioneerden: 8 €
- Verenigingen, scholen e.a.: 15 €
Jaarboek
en BIO
Stort het lidgeld op nr. 068-0 666 550-90 van deVereniging voor het Onderwijs
in de Biologie,de Milieuleer en de Gezondheidseducatie
p.a. E. Van Damme,
Hoge Weg 234 – 8200 Sint-Andries (Brugge)
Om het driemaandelijks tijdschrift ZOO van de Antwerpse dierentuin te ontvangen
voeg je bij je lidgeld een supplement van 12,39 € (500 BEF) met de vermelding
ZOO. Let wel: ZOO verschijnt in juli, oktober, januari en april.
Voorzitter
Marleen Van Strydonck
(Officieel Onderwijs)
Te Boelaerlei 119/1 – 2140 Borgerhout
E-mail: marleen.vanstrydonck@ua.ac.be
Ondervoorzitter
Michel Asperges
(Vrij Gesubsidieerd Onderwijs)
Grote Steenweg 54 – 3400 Ezemaal
E-mail: michel.asperges@skynet.be
Secretaris
Vic Rasquin
Minister De Clercklaan 2 – 8500 Kortrijk
E-mail: [email]
Penningmeester
Emiel Van Damme
Hoge Weg 234 – 8200 Sint-Andries (Brugge)
E-mail: emiel.vandamme@skynet.be
Redacteur
Jaarboek
Laurent
Inghelbrecht
Aartrijksestraat 4 – 8211 Aartrijke
E-mail: laurent_inghelbrecht@hotmail.com
Adreswijzigingen
en lidkaarten
Herman Snoeck
Jan van Rijswijcklaan 277 – 2020 Antwerpen
Telefoon na 19 uur: 03/238 51 15
