Site logo

Vereniging voor het onderwijs in de biologie, de milieuleer en de gezondheidseducatie-vzw Contact

KERNACHTIGE UITSPRAKEN - REEKS IV

Kernachtige uitspraken moet men tot zich nemen zoals pralines: één per één, iedere keer een andere soort en met nu en dan een pauze. Alleen zo dringt de goede smaak ervan tot je door.
 
 
Het is uiteraard onmogelijk om te voorspellen waar we binnen een eeuw met onze kennis zullen staan. We weten ondertussen dat ons biologisch systeem veel complexer is dan aanvankelijk gedacht werd. Toch ben ik ervan overtuigd dat het niet zo complex is dat we het niet zullen kunnen gebruiken om, bijvoorbeeld, te voorspellen voor welke ziekten iemand gevoelig is. Er bestaan al bedrijven die kijken naar het genoom van individuele mensen. Die zullen dat niet doen als ze niet geloven dat daar uiteindelijk een nieuw soort geneeskunde uit zal voortvloeien.
 

Sidney Altman (° 1939).
Canadees geneticus.
Nobelprijs Scheikunde 1989.

 
De complexiteit van het biologische informatiesysteem is grotendeels een gevolg van het feit dat soorten en hun genomen niet door een ingenieur ontwikkeld werden, maar gewoon geselecteerd werden op basis van eender wat dat werkte en dat succesvoller of fitter bleek dan de rest. Genomen werden samengeflanst, bruikbare elementen werden bewaard en de rest werd geëlimineerd of op zijn minst stilgelegd. Alle organismen zijn het resultaat van een selectie van wat zou kunnen werken. Er is dus in feite een lappendeken van stukjes die allemaal beoordeeld werden in functie van hun eigenschappen. Dat het leven zo divers geworden is, is een eenvoudig gevolg van het feit dat de vermenigvuldiging van het genetisch materiaal geen perfect proces is. Er ontstaat altijd variatie, en soms komt daar iets succesvols uit.
 

Richard Roberts (° 1943).
Brits geneticus.
Nobelprijs geneeskunde 1993.

 
Uit ervaring leren we, dat men nooit iets leert uit ervaring.
 

George Bernard Shaw (1856-1950).
Anglo-Iers toneelschrijver en pamflettist.

 
Alles zal verbeteren met wetenschappelijke ontwikkelingen die nieuwe geneesmiddelen en nieuwe biologische producten zullen genereren. Ziekten zullen gemakkelijker opgespoord worden, en er zal een beter gecontroleerde landbouw mogelijk zijn. En als het onderzoek naar stamcellen niet wordt afgeremd, zullen er grote mogelijkheden komen om versleten onderdelen van een lichaam te herstellen. [...] De beste voorspeller van iemands gezondheid is het medisch dossier en de levensloop van zijn ouders en grootouders. Dat is eigenlijk een soort genetische voorspelling waarin we veel beter zullen worden dan nu het geval is.

 

Richard Roberts (° 1943).
Brits geneticus.
Nobelprijs geneeskunde 1993.

 
De opvatting dat de mens uniek is, steunde in de Victoriaanse tijd en steunt vandaag de dag nog op een eenvoudige misvatting. Men gaat er nog steeds van uit dat we partij moeten kiezen; of we zijn instinctieve dieren of we hebben een bewustzijn, allebei schijnt niet te kunnen. Maar gelijkheid en verschil kunnen tegelijkertijd bestaan. We hoeven geen grammetje af te doen aan het vermogen van de mens om het eigen gedrag aan te sturen als we aanvaarden dat onze hersenen en die van de apen aan elkaar verwant zijn. Het is geen of/of; het is een vorm van coëxistentie. Laat de ene helft van de wetenschappers onderzoek doen naar de overeenkomsten en de andere helft naar de verschillen. Het wordt tijd dat we ophouden met wat de filosofe Mary Midgley noemde "de vreemdsoortige segregatie tussen de mens en zijn verwanten die geleid heeft tot een deformatie van het verlichtingsdenken".
 

Matt Ridley.
Bioloog en wetenschapsjournalist.

 
Dat we het product zijn van aanleg èn opvoeding is weliswaar correct. En het is interessant om te weten. Maar het wordt pas echt interessant als we onderzoeken hoe die twee precies samenwerken. Het is niet gewoon maar fifty-fifty, het samenspel tussen genen en omgeving is complexer dan dat. Hoe beter we onze genen leren kennen, hoe duidelijker het is dat ze sterk beïnvloed worden door de manier waarop we ons gedragen. Het is niet "nature versus nurture", maar " nature via nurture".
 

Matt Ridley.
Bioloog en wetenschapsjournalist.

 
Onderwijs zou veel effectiever zijn indien het doel is ervan verzekerd te zijn dat tegen de tijd dat elke jongen en elk meisje de school verlaat, ze zouden weten hoeveel ze niet weten, en zouden behept zijn met een levenslang verlangen om te weten.
 

William Haley (1901-1987).
Engels journalist.

 
Kinderen hebben meer nood aan modellen dan aan kritiek.
 

Joseph Joubert (1754-1824).
Frans moralist.

 
Er zijn al te veel bloemen die verwelken zonder dat het gezien wordt.
 

Anoniem.

 
Wat we denken te weten, belet ons dikwijls om nog te leren.
 

Claude Bernard (1813-1878).
Frans fysioloog.

 
Het begin van alle wetenschap is de verwondering over de zaken die zijn zoals ze zijn.
 

Aristoteles (384-322 v.C.).
Grieks wijsgeer.

 
De enige ware vergissing is die waaruit men geen lering trekt.
 

John Powell (1769-1849).
Amerikaans zeeman.

 
Kinderen in alle windstreken groeien op zoals een klimop tegen een muur groeit: met behulp van volwassenen die hun zowel steun als weerstand bieden. Als het kinderen ontbreekt aan toezicht, ja aan autoriteit, kunnen zij ontaarden tot iets waarlijk monsterlijks. Autoriteit is iets wezenlijk anders dan willekeurige terreur; maar ze dient wel permanent en gestaag op kinderen te worden uitgeoefend, eerst in het gezin en daarna op school. Als op een periode van verwaarlozing een bruusk autoritair offensief volgt, kan dit gemakkelijk uitlopen op een ramp.
 

Fernando Savater (° 1947).
Spaans filosoof en onderwijsdeskundige.

 
Kinderen kunnen het gezag in de opvoeding niet van zich afwerpen alsof zij zich in de positie van een rechteloze sociale klasse zouden bevinden en alsof zij onderdrukt worden door een meerderheid van volwassenen. Toch is ook deze onzin, die kinderen behandelt als een geknechte minderheid die bevrijd moet worden, in de moderne opvoedingspraktijken werkelijk uitgeprobeerd. Het gezag is afgeschaft door de volwassenen, en dat kan maar één ding betekenen, namelijk dat de volwassenen weigeren enige verantwoordelijkheid te nemen voor de wereld waarin zij zelf hun kinderen geboren hebben laten worden.
 

Hannah Arendt (1906-1975).
Duits-Amerikaanse filosofe.

 
In steden als New York is het tegenwoordig zelfs uitermate moeilijk om gekwalificeerde mensen voor de gevaarlijke post van onderwijzer te vinden en moet men zich tevredenstellen met de eerste de beste gladiator die zich aanmeldt. Lessen zijn daar teruggebracht tot een onwaarschijnlijk korte duur - soms minder dan een half uur - opdat er door de voortdurende wisselingen geen verveling optreedt die kan ontaarden in gewelddadigheid. Hier zien we de uitwassen van de moderne zap-cultuur, die een hysterisch heen-en-weergespring bevordert tussen tv-programma's, liedjes op een CD, zenders op de radio, enzovoort, waardoor het voor kinderen moeilijk is geworden iets van begin tot eind te zien of te beluisteren. Door deze cultuur is het ook vrijwel onmogelijk dat zij een volledige les verdragen over iets wat hun niet van nature boeit en - nog erger! - hun dwingt om zich enigszins in te spannen. Hierdoor is het de arme leraar die aan het kortste eind trekt, soms zelfs onder fysieke bedreiging.
 

Fernando Savater (° 1947).
Spaans filosoof en onderwijsdeskundige.

 
Ervaring is een goede leraar, maar ze verzendt soms zware rekeningen.

Minna Antrim (° 1861- ?).
Amerikaanse schrijfster.

 
Het probleem van kinderen is altijd hetzelfde: ze hebben altijd ouders die ouder zijn dan zij.
 

Coluche (1944-1986).
Franse grapjas.

 
Het enige doel van het onderwijs is spiegels veranderen in ramen.
 

Sydney J. Harris (1917-1986).
Amerikaans journalist.

 
Indien de Romeinen verplicht waren geweest om Latijn te leren, zouden ze nooit tijd gevonden hebben om de wereld te veroveren.
 

Heinrich Heine (1797-1856).
Duits dichter.

 
De wijze spreekt over zijn ideeën, de intelligente over de feiten en de domme over wat hij eet.
 

Chinees gezegde.

 
Als je een man onderwijst, onderwijs je een individu. Als je een vrouw onderwijst, onderwijs je een heel gezin.
 

Robert M. MacIver (1882-1970).
Schots socioloog en politicoloog.

 
Om kritiek te vermijden: zeg niets, doe niets en wees niets.
 

Elbert Hubbard (1856-1915).
Amerikaans schrijver.

 
Indien je dit kan lezen, bedank dan een leerkracht.
 

Anoniem leerkracht.

 
Het onderwijs moet de mens in ons verwerkelijken, maar die mens is niet de mens zoals de natuur hem heeft gemaakt, maar zoals de samenleving wil dat hij is; en zij wil hem hebben zoals haar interne inrichting vereist. [...]  Aangezien het waardenstelsel onontkoombaar verandert wanneer de samenleving verandert, is de hiërarchie van waarden nooit hetzelfde geweest op enig moment in de geschiedenis. Vroeger stond moed op de voorgrond, met alle vaardigheden van de militaire deugd, nu [eind negentiende eeuw] staan denken en bezinning voorop; morgen zal het misschien gaan om verfijning van smaak en de emotionele ontvankelijkheid voor kunstuitingen. Aldus is in het heden net zoals in het verleden ieder pedagogisch ideaal, tot in details, de spiegel van de samenleving.
 

Emile Durkheim (1858-1917).
Frans socioloog en pedagoog.

 
Zij die van de vorige generatie onderwijs hebben ontvangen, zijn degenen die het aan de volgende generatie geven; daarom hebben vastgeroeste gewoonten zo'n grote invloed op het onderwijs. Dit is de reden waarom in feite niemand in de volle zin van het woord kan worden "opgevoed", totdat iedereen zich heeft ontworsteld aan de boeien van vooroordeel, bekrompenheid en apathie.
 

John Dewey (1859-1952).
Amerikaans filosoof en pedagoog.

 
Wat een kind van zijn ouders ontvangt, zijn zeer algemene vermogens: een bepaald concentratievermogen, een zeker doorzettingsvermogen, een gezond oordeelsvermogen, voorstellingsvermogen, enzovoort. Maar elk van deze vermogens kan voor een ontelbar aantal uiteenlopende doelen gebruikt worden.
 

Emile Durkheim (1858-1917).
Frans socioloog en pedagoog.

 
De meeste mensen willen liever meer betalen om geamuseerd te worden dan om onderwezen te worden.
 

Robert C. Savage.
Amerikaans schrijver.

 
Het weten dat niet dagelijks aangevuld wordt, neemt af.
 

Chinees gezegde.

 
Wat is de rol van vaders nog? Uit onderzoek is gebleken dat moeders betere opvoeders zijn en vaders niet meer zo nodig zijn voor hun financiële inbreng. In die zin worden kinderen meer dan vroeger geconfronteerd met authentieke relaties. Ze weten dat ze het product van een keuze zijn en ze weten of hun ouders door liefde verbonden worden of niet. Dat zijn ernorme winstpunten, maar ze brengen ook stress mee. Je moet de kwaliteit van de relatie wel zien aan te houden.
 

Peter Adriaenssens (° 1954).
Hoogleraar kinderpsychiatrie KU Leuven.

 
Het is niet voldoende iets van het vak biologie te kennen, men moet ook iets van Jantje kennen.
 

Anoniem.

 
Mens sana in corpore sano - Een gezonde geest in een gezond lichaam.
 

Decimus Junius Juvenalis (ca. 62-142).
Romeinse hekeldichter.

 
Mens sana non potest vivere in corpore sicco - Een gezonde geest kan niet leven in een droog lichaam.
 

François Rabelais (ca. 1490-1553).
Frans schrijver.

 
Intelligentie is de bekwaamheid om door het denken problemen op te lossen.
 

Edouard Claparède (1873-1940).
Zwitsers psycholoog en pedagoog.

 
Het startpunt van het denkproces is de probleemstelling.

John Dewey (1859-1952).
Amerikaans filosoof en pedagoog.

 
Niet in de hoeveelheid bagage die de leraar meegeeft schuilt het geheim van het latere succes, wel in de methode waarmee persoonlijk werk aangevat wordt.
 

Albert Einstein (1879-1955).
Theoretisch fysicus.

 
Men kan gedurende uren en dagen roerloos stilzitten of op één been staan als Socrates en toch actiever zijn dan iemand, die mee rent in de Tour de France.
 

H. W. F. Stellwag.
Nederlands pedagoog.

 
De kennis van feiten kan in de vergetelheid raken, maar als men de wetenschappelijke methode heeft kunnen beoefenen, laat die op de geest altijd duurzame sporen na. Als het waar is, dat cultuur datgene is wat in de geest achterblijft als men alles vergeten heeft, dan is de ware wetenschappelijke cultuur die welke men via de wetenschappelijke methode verworven heeft.
 

Charles Brunold.
Frans chemieleraar.

 
De leerling wordt niet ontwikkeld, hij ontwikkelt zichzelf en hij ontwikkelt zich des te meer, naarmate men minder zoekt om hem te ontwikkelen.
 

Roger Cousinet (1881-1973).
Frans pedagoog.

 
Leren zonder denken is verloren moeite; denken zonder leren is gevaarlijk.
 

Confucius (551-479 v. C.)
Chinees wijsgeer.

 
Het kan zijn dat het komt door een biologisch gefundeerd vooroordeel, maar ik zie niet in hoe het onderwijs iets aan het fundamentele protoplasma zou kunnen veranderen, waardoor iemand dan "meer intelligent" zou worden. Maar het is wel duidelijk dat iemand zonder onderwijs, ongeacht het protoplasma dat hij bezit, niet goed zal presteren op intelligentietests of in de meeste levenssituaties van onze samenleving die een intelligente aanpak vereisen. In zekere zin moet de leraar wel altijd zo onderwijzen dat hij kan bereiken dat de intelligentie toeneemt en dat hij kennis kan overbrengen.
 

Leonard Carmichael (1898-1973).
Amerikaans pedagoog.

 
We moeten het overwegende geloof in de superieure wijsheid van de onwetende laten varen.
 

Daniel Boorstin (1914-2004).
Amerikaans jurist en historicus.

 
Leren doen we tegenwoordig ons leven lang. Hoe sterker de klemtoon op leren wordt gelegd, hoe belangrijker variatie wordt. Het komt er met andere woorden op aan om je boodschap te doen opvallen. Als je je hele leven wil leren, dan wil je dat toch liefst niet op een saaie manier doen? Saai leren doet snel afhaken.
 

Piet Ceusters.
Vlaams raadgever van de Vereniging van
Opleidings- en Vormingsverantwoordelijken.

 
Om filosofie te bedrijven heb je wetenschappelijke inzichten nodig.
 

Gerard Bodifée (° 1946).
Vlaams fysicus, filosoof, publicist.

 
Laat bedrijven maar risico's nemen, het onderwijs daarentegen moet vooral naar continuïteit streven. Een onderwijssysteem dat zich voortdurend aan de maatschappelijke evoluties wil aanpassen, brengt jonge mensen geen rust. In het latere leven komt die aanpassing vanzelf.
 

Gerard Bodifée (° 1946).
Vlaams fysicus, filosoof, publicist.

 
Het verschil in besef tussen de mens en de hogere diersoorten is, hoe groot ook, beslist een gradueel en geen wezenlijk verschil. [...] We hebben gezien dat de zintuigen en de intuïtie, de verschillende emoties en vermogens zoals liefde, geheugen, aandacht, nieuwsgierigheid, verstand, enzovoort, waarop wij mensen ons laten voorstaan, in aanleg en soms zelfs in sterk ontwikkelde mate ook bij lagere diersoorten te vinden zijn.
 

Charles Darwin (1809-1882).
Engels natuuronderzoeker.

 
De menselijke hersenen vormen samen met de rest van het lichaam een ondeelbaar organisme waarin biochemische processen interactief werken. Lichaam en hersenen reageren nooit afzonderlijk. De fysiologische processen die de naam "geest" hebben meegekregen, vinden niet alleen hun oorsprong in de hersenen, maar in het structurele en functionele geheel van ons lichaam.
 

Antonio Damasio.
Amerikaans neuroloog.

 
Er zijn veel argumenten die erop wijzen dat signalen uit hart en ingewanden een heel belangrijke informatiebron voor onze hersenen vormen. En die informatie is dikwijls van doorslaggevende betekenis voor het nemen van belangrijke beslissingen in een mensenleven.
 

Buijs.
Adjunct-directeur van het
Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek.

 
We zijn niet altijd in staat om emoties te uiten of goed met spanningen om te gaan. Het zelfregulerende vermogen van het lichaam reageert daarop door een beschermende weerstand op te bouwen. Als emoties te vaak onderdrukt blijven, kunnen spanningen niet afvloeien.
 

Gerda Boyesen (° 1922).
Noorse psychologe en fysiotherapeute.

 
De darmen verteren niet alleen voedsel, maar ook spanningsresten van emoties. Bij verwerking van geestelijke druk ontstaan peristaltische golven, die zich kenbaar maken door "geborrel" in de buik.
 

Gerda Boyesen (° 1922).
Noorse psychologe en fysiotherapeute.

 
Het is het beste als een wind zonder geknetter of geluid gelaten wordt. Maar men kan hem beter met lawaai laten dan hem te onderdrukken en op te houden.
 

Hippocrates (ca. 460 v.C. - 377).
Grieks arts, "vader van de geneeskunde".

 
Het zijn klaplopers en hoogmoedigen die zeggen: "Ik heb geleerd de billen samen te knijpen."
 

Desiderius Erasmus (ca. 1467-1536).
Humanist.

 
Onze darmen en ingewanden zijn bevolkt met zo'n honderd miljoen zenuwcellen en prikkeloverdragers die met z'n allen ons tweede brein vormen. Dat zuidelijk gelegen verstand in ons lijf verteert niet alleen voedsel. Het brein in onze buik controleert het gedrag van de darm en ons gemoed.
 

Michael D. Gershon.
Amerikaans hoogleraar neurobiologie.

 
Meer dan de helft van onze dagelijkse energie komt uit de koolhydraten, vezels en proteïnen van deze producten. Het is dus raadzaam bij iedere maaltijd brood, rijst, pasta of aardappels op te dienen.
 

Gemma Salvador.
Spaanse Vereniging van Diëtisten
en Voedingswetenschappers.

 
Eén glas wijn per maaltijd is gezond, het geeft ons energie en bevat nog te weinig alcohol om de bloedvaten te teisteren. Wijn ruikt lekker, wat al te makkelijk vergeten wordt. Eten is namelijk veel meer dan louter kauwen; de kleur de geur en de textuur zijn minstens even belangrijk als de smaak. Vergeet niet dat koken in de eerste plaats een sensuele bezigheid is.
 

Luis Serra.
Spaans hoogleraar voedingsleer.

 
Als ik nog twintig jaar kon leven en werken, wat zou ik dan veel moeten veranderen aan mijn boek "Over het ontstaan van de soorten" [verschenen in 1859], en hoe sterk zullen de meningen over allerlei punten veranderd moeten worden! Maar ach, het is een begin, en dat is tenminste iets.
 

Charles Darwin (1809-1882) in 1869.
Engels natuuronderzoeker.

 
Al uit de negentiende eeuw stamt het denkbeeld dat de mens niet meer dan een diersoort is, een uit de bomen gedaalde tropische aap die zich over de aarde verspreid heeft. Dat werd als een wetenschappelijk feit vastgesteld en, vreemd genoeg, meteen ook als een degradatie aangevoeld. Het had anders kunnen zijn, evident zelfs om in het feit een bevestiging te zien van het oude bijbelse beeld van de mens als kroon op de schepping; wij zijn immers uit de hoogst ontwikkelde diersoort opgestaan om nog hoger te klimmen op de ladder van het leven, hoger dan welk dier dan ook. Maar nee, zo werd het niet gevoeld, het proces van de zelfontwaarding was al ingezet: Darwin noemde zijn boek over de oorsprong van de mens niet "The Ascent of Man", maar "The Descent of Man".
 

Gerard Bodifée (° 1946).
Vlaams wetenschapsjournalist.

 
We hebben angst voor wat nieuw is, we zijn allemaal neofoob. We schuwen nieuwe smaken en voelen ons lekker bij wat de moedermelk nabootst en dus romig, vettig en zoet is. Een ijsje, chocolade of romige desserts moet je een kind niet leren eten. Groenten wel en een kind heeft minstens tien proefbeurten nodig om een onbekende smaak te appreciëren. We merken dat ouders dat aandringen te snel opgeven.
 

Caroline Braet.
Gedragstherapeute Universiteit Gent.

 
Een kind is niet een lege fles die gevuld moet worden, maar een smeulend vuurtje dat aangewakkerd moet worden.
 

Michel de Montaigne (1533-1592).
Frans filosoof.

 
Het verschil dat werkelijk telt tussen mens en dier is niet het verschil tussen het fysieke en het geestelijke, dat slechts een gradueel verschil is, maar wel dat tussen een biologische wereld en een sociale wereld. Als Bach niet ergens in Saksen maar in Kongo geboren was, zou hij nooit zelfs maar een fragment van een cantate of een sonate hebben voortgebracht, hoewel wij er wel vanuit kunnen gaan dat hij zijn landgenoten overtroffen zou hebben in de een of andere vorm van muziek.
 

Alfred L. Kroebel.
Antropoloog.

 
We eten midden de nacht heimelijk nog een versnapering en denken dan dat niemand het zal weten. Maar degenen die de calorieën niet tellen, hebben een lichaamsvorm die het toch zal uitbrengen.
 

Charles Ghigna (° 1946).
Amerikaans dichter en auteur van kinderboeken.

 
Dat alle mensen onderwijzen, is in veel opzichten hun belangrijkste kenmerk. Dit is het geven op grond waarvan zij, in tegenstelling tot andere leden van het dierenrijk, verworven eigenschappen aan anderen kunnen overdragen. Wanneer mensen onderwijs af zouden zweren en zich met liefde tevreden zouden stellen, zouden zij precies dat onderscheidende kenmerk kwijtraken.
 

John Passmore (° 1914).
Australische filosoof.

 
Het scheiden van opvoeding en onderwijs is niet alleen onwenselijk, maar ook onmogelijk. Men kan immers niet opvoeden zonder te onderwijzen, noch is het omgekeerde mogelijk. Hoe moeten ooit morele of maatschappelijke waarden worden overgedragen zonder een beroep te doen op historisch inzicht, zonder te wijzen op de geldende wetten en de heersende staatsinrichting, zonder over andere culturen en andere landen te spreken, zonder ten minste op elementair niveau stil te staan bij de menselijke psychologie en fysiologie, en zonder te wijzen naar althans enkele filosofische ideeën.
 

Fernando Savater (° 1947).
Spaans filosoof en onderwijsdeskundige.

 
Iemand die in staat is te denken, om beslissingen te nemen, om relevante informatie te zoeken op het moment dat hij die nodig heeft, om zich op positieve manier met anderen te onderhouden en met hen samen te werken, is veel waardevoller en heeft meer aanpassingsvermogen dan wie slechts een specialistische vakopleiding heeft gehad.
 

Juan Duval.
Pedagoog.

 
De school wordt, meer dan wij ons doorgaans bewust zijn, beconcurreerd door een wirwar van "anti-scholen" die jongeren willen voorzien van een persoonlijke plaatsbepaling, een identiteit en een zelfbeeld. De school moet optornen tegen andere - vaak minder aantrekkelijke - delen van de maatschappij die eveneens waarden en rolmodellen aanbieden, met betreurenswaardige gevolgen voor de samenleving als geheel wellicht. Want de modellen die geboden worden door de weinig stichtelijke audiovisuele media, door straatbendes, door sektarische bewegingen, door gewelddadige politieke ideologieën, en door al wat er nog meer aan onheilspellends in de aanbieding is, dreigen voortdurend de plaats in te nemen van het onderwijs juist op een terrein dat het onderwijs niet mag verlaten zonder zichzelf te diskwalificeren.
 

Jerome Bruner (° 1915).
Amerikaans psycholoog en pedagoog.

 
Ik ken zakenlui die zweren bij een stevige handdruk. Ik geloof niet eens in een handdruk. Ik vind het een vreselijke gewoonte. Dan zie ik iemand die duidelijk ziek is, met een zware verkoudheid of de griep. Die kerel komt dan naar mij en zegt: "Meneer Trump, ik zou u heel graag een hand willen geven." Drie seconden later heb ik de microben van die vent op mijn lijf, dat is medisch bewezen. Ik vind dat we moeten buigen, zoals de Japanners.
 

Donald Trump (° 1946).
Amerikaans miljardair.

Leren is inderdaad leuk, maar het is ook hard werken. Het is precies de ervaring dat we door hard werken obstakels overwinnen en ons doel kunnen bereiken, die aan de basis ligt voor echte motivatie. Elk "gadget" dat van dit spannende en moeizame proces een simpel spelletje maakt, is oneerlijk en ontneemt de kinderen op bedrieglijke wijze de vreugde van het zelf verworven meesterschap. Kinderen aanmoedigen om te "leren" door rond te fladderen in een kleurrijke multimediale wereld is het basisrecept voor een ongeorganiseerde en ongedisciplineerde geest...
 

Jane Healy.
Amerikaanse onderwijspsychologe
over de relatie computer-kind.

 
Terecht wordt er met de opkomst van de ICT nadruk gelegd op de vaardigheid van het omgaan met informatie. Maar daarbij wordt vaak vergeten dat algemene kennis (achtergrondinformatie) een fundamentele voorwaarde is voor de interpretatie en beoordeling van die nieuwe informatie. De school die daaraan voorbijgaat, stelt haar leerlingen niet in staat om nieuwe informatie inhoudelijk te beoordelen en gaat zo voorbij aan de pedagogische opdracht van de school. [...] De moderne mens wordt werkelijk overspoeld met informatie over een wereld die hij uit eigen ervaring niet kent. De vaardigheid om met deze informatie om te kunnen gaan, neemt in het onderwijs dan ook een steeds belangrijkere plaats in. Maar wil een leerling zich in de wereld oriënteren, dan zal hij die informatie ook moeten kunnen begrijpen, daarin onderscheiden tussen wat belangrijk is en wat niet. Essentieel voor ordening en beoordeling is achtergrond- of contextinformatie, die iedereen in staat stelt de nieuwe informatie te plaatsen en op waarde te schatten.
 

Jan Maarten Praasma.
Universiteit van Utrecht.

 
Er zijn drie soorten van onwetendheid: niets weten, slecht weten wat men weet en iets anders weten, dan hetgeen men weten moet.
 

Charles Duclos (1704-1772).
Frans schrijver.

 
Vervelend te zijn is de ergste zonde in het onderwijs.
 

Johann Friedrich Herbart (1776-1841).
Duits filosoof en pedagoog.


Eerst voorbeelden, dan onderzoek, regel en oefening.

 

Johan Amos Comenius (1592-1670).
Tsjechisch-Nederlands opvoedkundige.

 
Het is even onmogelijk in ene sidderende ziel schone en regelmatige lijnen te tekenen, als op een bevend blad papier.
 

John Locke (1632-1704).
Engels filosoof.

 
Leerlingen houden van de computer omdat ze een uur lang niet moeten nadenken. Leerkrachten houden van de computer omdat ze niet moeten lesgeven. Ouders houden van de computer om te kunnen zeggen dat de school van hun zoon of dochter "hightech" is. Maar er wordt niet echt geleerd.
 

Clifford Stoll.
Amerikaans astronoom en
Internet-deskundige.

 
De leraar vertegenwoordigt niet de minister-president of een meerderheid binnen de gemeente. Neen, hij is de geboren vertegenwoordiger van minder vergankelijke personages, hij is de enige, onschatbare vertegenwoordiger van de dichters, de filosofen en de geleerden, van de mensen die de mensheid hebben gemaakt en in stand houden.
 

Charles Péguy (1873-1914).
Frans dichter en prozaïst.

 
Cultuur begint bij de mest, omdat met mest landbouw mogelijk wordt en landbouw weer zekerheid biedt en zekerheid een grotere toegankelijkheid schept.
 

Albert Schweitzer (1875-1965).
Duits-Frans theoloog en zendeling-arts.

 
De mest is geen heilige, maar hij doet wonderen waar hij valt.
 

Anoniem.

 
Het onderwijs alleen is ontoereikend voor de opvoeding.
 

Pierre Janet (1859-1947).
Frans psychiater.

 
Het kind is de hoop van het gezin en van de maatschappij.
 

Felix Dupanloup (1802-1878).
Frans, rooms-katholiek priester en pedagoog.

 
Herhaling is de moeder, niet alleen van de studie, maar ook van de opvoeding.
 

Anoniem.

 
Door denken maken wij ons eigen, wat wij lezen.
 

John Locke (1632-1704).
Engels filosoof.

 
Alleen bij het beroep van boeienkoning, brandweerman of bolletjesslikker is de mortaliteit hoger dan in het onderwijs. Hoe men als schoolmeester sterft - op het veld van eer, met opgeheven hoofd en open vizier, of schichtig weggedoken in een roestend harnas van verbittering - is afhankelijk van de lichamelijke conditie, de inzet en het karakter van ieder afzonderlijk individu in deze risicogroep. Maar zeker is dat er nagenoeg geen onderwijsman het einde van zijn carrière haalt zonder blijvende beschadiging aan lichaam of geest. Geen beroep is zwaarder dan dat van leraar, het is veel zwaarder bijvoorbeeld dan het beroep van bouwvakker of verhuizer, werkzaamheden waarbij alleen de onderrug onder druk komt te staan en die het dan ook opvallend vaak begeeft, terwijl bij het beroep van leraar de gehele mens wordt aangesproken, zowel de persoon als de persoonlijkheid. Weinigen zijn daartegen bestand.
 

Lodewijk Henri Wiener (°1945).
Nederlands schrijver en leraar.

 
Chimpansees vertonen evenveel individualiteit als de mens.
 

Jane Goodall (°1934).
Primatoloog.

 
De theorie van de evolutionist Lamarck (1744-1824) kan weergegeven worden met één kernachtige uitspraak: "La fonction crée l'organe " (De functie schept het orgaan.) In de moderne wereld is dikwijls het omgekeerde het geval: "L'organe crée la fonction " (Het orgaan schept de functie.) Een auto of een computer of een mobieltje of gsm leveren nogal eens voorbeelden van dit laatste verband.

Anoniem.

 
Een belangrijk vraagstuk dat onderzocht moet worden, is de algemene instelling van de natuur. Een eeuw geleden was men het erover eens dat er in de natuur een onafgebroken strijd wordt gevoerd. De evolutie zou het resultaat zijn van een rechtstreekse oorlog tussen concurrerende soorten, waarbij de beste vechters overleven, enzovoort. Maar het begint erop te lijken dat dit onjuist is. [...] De neiging om samenwerkingsverbanden te vormen is misschien wel de oudste, sterkste en meest fundamentele kracht in de natuur. Er zijn geen solitaire, onafhankelijk levende wezens. Elke levensvorm is afhankelijk van de andere levensvormen.
 

Lewis Thomas (1913-1993).
Amerikaans medicus en auteur.

 
Louter opnemen is weinig en brengt weinig voort, zich eigen maken is alles.
 

Adolph Diesterweg (1790-1866).
Duits pedagoog.

 
Hoe meer aandacht er wordt verleend aan het teken, hoe min er wordt geschonken aan de betekende zaak.
 

Herbert Spencer (1820-1903).
Brits filosoof en socioloog.

 
Bij de beoordeling der gebreken van kinderen, herinnere men zich zijn eigene jeugd.
 

Plutarchus (ca 46-120 n.C.).
Grieks schrijver en filosoof.

 
Weinig, maar goed, zeer weinig, maar zeer goed.
 

Felix Dupanloup (1802-1878).
Frans, rooms-katholiek priester en pedagoog.

 
Altijd eerst de zaak, dan hare uitdrukking in woorden.

 

Johan Amos Comenius (1592-1670).
Tsjechisch-Nederlands opvoedkundige.

 
Wetenschappers zijn ook maar mensen, met sterke overtuigingen en meningen, die ze wel eens verbergen achter hun academische autoriteit.
 

Björn Lomborg (°1965).
Deense wiskundige en directeur
van het Deense Milieu-Instituut.

 
Chimpansees hebben me zoveel gegeven. De lange uren dat ik ermee in de bossen heb doorgebracht, hebben mijn leven uitermate verrijkt. Wat ik van hen geleerd heb, heeft vorm gegeven aan mijn begrijpen van het menselijke gedrag en van onze plaats in de natuur.
 

Jane Goodall (°1934).
Primatoloog.

 
Vergissingen liggen aan de basis van het menselijk denken en voeden het zoals wortelknolletjes dat bij planten doen. Indien we het vermogen niet hadden om verkeerd te zijn, zouden we nooit iets nuttigs gedaan hebben.
 

Lewis Thomas (1913-1993).
Amerikaans medicus en auteur.

 
Er zijn bepaalde parallellen te trekken tussen de 18de eeuw en de 20ste, waarvan het eerste decennium van de 21ste duidelijk nog de voortzetting is. De 18de eeuw begon met Newton, de 20ste met Einstein. De vlucht van de wetenschap was in beide eeuwen even indringend: de 18de eeuw richtte de eerste leerstoelen anatomie op, de 20ste eeuw legde zich toe op de genetica en de registratie van het menselijk genoom.
 

Pieter De Meyere.
Hoogleraar politieke en sociale wetenschappen
Universiteit Gent.

 
De overheid laat het onderwijs in de steek. [...] De overheid heeft de scholen de voorbije jaren voorzien van computers, maar nu we die in gebruik hebben, ontbreekt het plots aan geld om ze te onderhouden. De overheid heeft een behoefte gecreëerd, die ze moet blijven ondersteunen.
 

Marcel Vandeweyer
Technisch adviseur en coördinator
van het Sint-Jozefinstituut in Geel.

 
In het uitgestrekt domein der levende natuur heerst open en bloot geweld, een soort opgelegde razernij waarmee alle schepselen zijn bewapend ter wederzijdse vernietiging; zodra ge het onbezielde rijk verlaat ziet ge het decreet der gewelddadige dood geschreven op de poorten van het leven zelf. Reeds in het plantaardige rijk begint men die wet gewaar te worden: hoe vele planten, van de reusachtige catalpa tot de nederigste grashalm, sterven er niet en hoe vele worden er niet gedood! Maar zodra ge het dierenrijk betreedt, manifesteert deze wet zich eensklaps in zijn gruwelijkste gedaante. Een zowel versluierde als tastbare kracht [...] heeft bij elke soort een aantal dieren belast met de taak de andere te verslinden: zo zijn er roofinsecten, roofreptielen, roofvogels, roofvissen en roofviervoeters. Geen ogenblik verstrijkt zonder dat er een levend schepsel door een ander wordt verslonden. Boven deze talrijke dierlijke rassen is de mens geplaatst, wiens vernietigende hand niets spaart dat leeft: hij doodt om zich te voeden, hij doodt om zich te kleden, hij doodt om zich op te smukken, hij doodt om aan te vallen, hij doodt om zich te verdedigen, hij doodt om inzicht te verkrijgen, hij doodt om zich te verstrooien, hij doodt om het doden zelf: trotse en vreselijke koning die hij is, begeert hij alles, en niets is tegen hem bestand [...] het lam ontneemt hij zijn darmen om een harp tot klinken te brengen [...] de wolf zijn dodelijkste tand om bekoorlijke kunstwerken te polijsten, de olifant zijn slagtanden om kinderspeelgoed van te vervaardigen: zijn tafels zijn met lijken bezaaid. [...] Maar wie [in dit algehele bloedbad] verdelgt hem die alle anderen verdelgt? Hijzelf. Het is de mens die tot taak heeft de mens te slachten. [...] Zo voltrekt zich [...] de grote wet van de gewelddadige vernietiging der levende wezens. Heel de aarde, onafgebroken van bloed doordrenkt, is slechts een uitgestrekt altaar waarop al wat leeft dient geofferd, eindeloos, mateloos, rusteloos, tot aan de volvoering der dingen, tot aan de uitdelging van het kwaad, tot aan de dood van de dood.
 

Joseph de Maistre (1753-1821).
Frans sociaal denker.

 
Van hout zo krom als dat waarvan de mens gemaakt is, kan niets rechts worden getimmerd.
 

Immanuel Kant (1724-1804).
Duits filosoof.

 
Ik vind het Kyoto-verdrag eigenlijk geldverspilling. De opwarming van de aarde is wel degelijk een probleem, maar dat meer dan een kwart van de wereldbevolking geen drinkwater en sanitair heeft, is een veel groter probleem, waaraan we veel minder aandacht, geld en energie besteden.
 

Björn Lomborg (°1965).
Deense wiskundige en directeur
van het Deense Milieu-Instituut.

 
Björn Lomborg doet alsof we moeten kiezen tussen het Kyoto-verdrag en het drinkwaterprobleem. Dat is een valse voorstelling van zaken: we kunnen beide problemen tegelijk oplossen. Kijk even rond, en beweer dan nog eens dat we geen welvaart en rijkdom genoeg hebben om alle mensen te voeden èn tegelijk de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Ofwel doen we het allebei, ofwel doen we helemaal niets. Het hangt er van af of we dat willen of niet. Het is geen kwestie van economie, maar van ethiek. Wij lijken te vergeten dat bijna de helft van de wereldbevolking moet rondkomen met minder dan twee dollar per dag. Dat is onaanvaardbaar.
 

Dennis Meadows.
Engels hoogleraar en coauteur van het
Rapport van de Club van Rome:
"De grenzen aan de groei".

 
Wat is wetenschap? Een verzameling principes waarover een consensus bestaat. We hebben de wetten van de thermodynamica nooit bewezen, maar wetenschappers zijn het erover eens dat het geldige en bruikbare wetten zijn. Dat wil niet zeggen dat die wetten waar zijn. Dat weten we niet. We wéten eigenlijk helemaal niets, maar we kunnen het wel over bepaalde zaken voorlopig eens zijn.
 

Dennis Meadows.
Engels hoogleraar en coauteur van het
Rapport van de Club van Rome:
"De grenzen aan de groei".

 
Dat de meeste wetenschappers het ergens over eens zijn, wil nog niet zeggen dat het waar is.
 

Dennis Meadows.
Engels hoogleraar en coauteur van het
Rapport van de Club van Rome:
"De grenzen aan de groei".

 
Er is één verlangen dat al onze andere behoeften overschaduwt: meer geld, meer welvaart, meer economische groei. Het is een verslaving die de hele wereld heeft aangetast. Een van de redenen waarom mensen verslaafd raken aan alcohol of andere harddrugs is dat die substanties het deel van het brein aantasten dat zich bezighoudt met de lange termijn. Een alcoholist verliest het vermogen om naar een glas te kijken en te denken aan de gevolgen op lange termijn. Naarmate je steeds zwaarder verslaafd raakt, wordt je tijdshorizon steeds korter. Als je alleen maar aan de volgende drie minuten denkt, is het een rationele beslissing om die borrel te nemen, want je zult je beter voelen. Maar als je aan de volgende zes maanden of zes jaar denkt - aan je job, je relatie, je gezondheid - dan is het natuurlijk erg irrationeel.

 
Dennis Meadows.
Engels hoogleraar en coauteur van het
Rapport van de Club van Rome:
"De grenzen aan de groei".

 
De werkelijk gecultiveerde leest de nieuwste wetenschappelijke boeken en de oudste litteraire.
 

Anoniem.

 
Per jaar spoelt elke Nederlander tienduizend liter drinkwater door de WC. Ga eens met twee op 'n trek!
 

Hanneke van Veen en Rob van Eeden
in "Meer doen met minder".

 
Sla een vakantiereis over! Zo uitgerust bent u nooit op uw werk teruggekomen.
 

Hanneke van Veen en Rob van Eeden
in "Meer doen met minder".

 
Met veertig mannen en één vrouw sterft de wereld uit. Met veertig vrouwen en één man gaat de mensheid door. De man is overbodig en had er dus alle belang bij om zich zeer belangrijk te maken.
 

Bram Vermeulen (°1946).
Nederlands chansonnier.

 
Naar schatting lijden honderdduizenden mensen in de wereld aan ziekten, die terug te voeren zijn tot verontreinigd voedsel.
 

Wereldgezondheidsorganisatie (WGO).

 
Meer scholen, minder auto's.
 

Dennis Meadows.
Engels hoogleraar en coauteur van het
Rapport van de Club van Rome:
"De grenzen aan de groei".

 
Het onderwijs is in de eerste plaats een kwestie van liefde en geestdrift.
 

Richard Minne (1891-1965).
Vlaams letterkundige en journalist.

 
Wie zijn geestdrift behoudt, wordt wellicht ouder van jaren maar nooit oud.
 

Camille Huysmans (1871-1968).
Politicus, gewezen minister van Onderwijs.

 
Hoe groter het aandeel van wetenschappelijk en technisch denken wordt in een maatschappij, des te meer zullen de leden dier maatschappij zich genoodzaakt zien de abstractere vormen van het denken te hanteren. Wat we meer en meer nodig gaan hebben is een stelselmatige ontlasting van het geheugen, juist omdat de omvang van wat ieder moet kunnen overzien voortdurend toeneemt.
 

Philip Abraham Kohnstamm (1875-1951).
Nederlands hoogleraar fysica,
pedagogiek en didactiek.

 
Planten doen het stressniveau dalen; de terugval naar een normaal stressniveau zou veel sneller en vollediger verlopen in een natuurlijke omgeving. [...] Planten op de werkplek zouden het ziekteverzuim met meer dan de helft doen dalen. Uit onze biologielessen weten we allemaal dat planten zonder afvalproducten lucht zuiveren doordat ze water, zonlicht en koolstofdioxide in de bladeren omzetten in suikers en zuurstof. Ze zorgen zo ook voor een optimale luchtvochtigheid, wat vooral in gebouwen met airconditioning heel nuttig kan zijn. Gezondheidsklachten als hoofdpijn dalen dankzij planten dan ook met een kwart. Azalea's bijvoorbeeld nemen gassen als benzeen, toner en uitwasemingen van schoonmaakmiddelen op. Werkgevers die planten zetten, besparen ten slotte tot 20 percent op hun verwarmings- en verkoelingskosten.
 

Mieke De Jaegher.
Journaliste.

 
De eerste veertig jaren van ons leven geven ons de tekst; de volgende dertig bezorgen ons de commentaar erop.
 

Arthur Schopenhauer (1788-1860).
Duits filosoof.

 
Verpleegsters verplegen,
en leraars onderwijzen,
en kleermakers verstellen,
en predikers prediken,
en kappers kappen,
en chauffeurs vervoeren,
en ouders ... die doen dat allemaal.
 

Babs Bell Hajdusiewicz.
Bekend Amerikaans auteur
van boeken voor kinderen en pedagoge.

 
Geld is als mest. Als je het verspreidt, doet het veel goed, maar als je het op één plaats opstapelt, stinkt het verschrikkelijk.
 

Clint W. Murchison (1923-1987).
Amerikaans zakenman.

 
Geloof het of geloof het niet, maar elke dwaze die je ontmoet is het resultaat van miljoenen jaren evolutie.

Anoniem.

 
Veel problemen verdwijnen als je ze lang genoeg negeert, net zoals sneeuw, jongelings- en jongemeisjesjaren.
 

Anoniem.

 
Het is in de wereld altijd zo geweest en het zal altijd zo zijn: het paard doet het werk en de koetsier krijgt de fooi.
 

Anoniem.

 
Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu uuat unbidan uue nu.
Hebben alle vogels nesten begonnen, tenzij ik en jij, wat wachten we nu?
 

Oudst gekende biologisch gekleurde uitspraak in het Nederlands.
Een van de oudste geschreven Nederlandse teksten.
West-Vlaams, circa 1100.

 
Liefde is blind, zeggen ze, en dat verklaart heel goed waarom jonge verliefden altijd zo geneigd zijn om hun gevoelszintuig te gebruiken.
 

Charles Ghigma.
Amerikaans dichter en
auteur van boeken voor kinderen.

 
De vogel denkt dat hij een vriendelijke daad stelt als hij de vis een lift in de lucht geeft.
 

Rabindranath Tagore (1861-1941).
Bengaals dichter en wijsgeer.
Nobelprijs voor letterkunde 1913.

 
De "hygiëne-hypothese" is nog onbewezen. Deze stelt dat kinderen die in hun vroege jeugd veelvuldig blootstaan aan stof, bacteriën en dieren, in hun latere leven minder kans maken op allergieën en astma. De hypothese zou verklaren waarom er in het steeds hygiënischere Westen zo'n sterk stijging is van het aantal kinderen met astma en andere allergieën. Maar niet alle wetenschappers geloven dat de theorie klopt. Ze waarschuwen dat het geen goed idee is om het huis voortaan minder goed schoon te houden.
 

Hilde Van Den Eynde.
Wetenschapsjournaliste.

 
Het beste moment om een slang af te maken, is wanneer ze begint te kronkelen.
 

John Scopes (1900-1970).
Amerikaans biologieleraar
in 1925 veroordeeld omdat
hij de evolutieleer onderwees.

 
Het is niet Scopes die op de beklaagdenbank zit, maar de beschaving.
 

Clarence Darrow (1857-1938).
Advocaat, verdediger van Scopes.

 
Hoe kunnen leraars aan leerlingen vertellen dat ze van apen afstammen en desondanks verwachten dat ze zich niet als apen zullen gedragen?
 

William Jennings Bryan (1860-1925).
Advocaat, verdediger van het creationisme
in het proces tegen Scopes.

 
 
Wetenschap is eenvoudig en mooi. Kinderen zijn complex. Vergeet dat nooit.
 

Frank Cardulla.
Amerikaans leraar chemie.

 
Elk kind is goed, intelligent en geïnteresseerd. Elk kind is slecht, dom en ongeïnteresseerd. Je job is het om elke laatste druppel uit de eerste eigenschappen te persen en om uit de volgende eigenschappen niets te halen.
 

Frank Cardulla.
Amerikaans leraar chemie.

 
We weten dat de essentiële vetzuren die omega-3 bevat, nl. docosahexaeenzuur (DHA) en eicosipentaeenzuur (EPA), een gunstige invloed hebben op de hersenontwikkeling en de hersenfuncties, en we gaan ervan uit dat die gunstige invloed ook op het niveau van emoties en gedragingen doorwerkt, maar het onderzoek loopt nog.
 

Greet Vansant.
Hoogleraar voedingsleer KU Leuven.

 
De ene helft van wat we eten laat ons leven, de andere helft laat de dokter leven.
 

Anoniem.

 
Het probleem met een dieet: je eet niet, wat je graag eet en wat je graag eet, eet je niet.
 

Anoniem.

 
Het is in de wereld altijd zo geweest en het zal altijd zo zijn: het paard doet het werk en de koetsier krijgt de fooi.
 

Anoniem.

 
Het moeilijkste in het opvoeden van een kind, is het te leren fietsen. Een vader kan alleen naast de fiets rijden of van aan de zijkant bevelen roepen als het kind valt. Een onzeker kind op een fiets heeft voor de eerste keer èn hulp èn vrijheid nodig.
 

Sloan Wilson (°1920).
Amerikaans schrijver.

 
Dit boek bevat veel dat goed en nieuw is; het is alleen jammer dat het goede niet nieuw en het nieuwe niet goed is.
 

Gotthold Lessing (1729-1781).
Duitse dichter en criticus.

 
Wat men kan leren uit mooie uitspraken zou moeten verzameld worden, als men dat kan. Want voor het verheven geschenk van woorden van wijsheid, zal men elke prijs betalen.
 

Siddha Nagarjuna (ca. 100-200).
Indisch-Tibetaans religieus leider.