Site logo

Vereniging voor het onderwijs in de biologie, de milieuleer en de gezondheidseducatie-vzw Contact
Stacks Image 85

 

DIEREN


- Lijst van beschermde diersoorten
- Afzetten van eieren door de gewone zeemossel
- Koudgemaakte kikkers
- Pels van zoogdieren als warmte-isolator
- Luchtweerstand van vleugels
- Onbekend orgaan bij kabeljauw
- Een konijnenschedel prepareren
- Aantonen van de spil in slakkenhuizen
- Kweken van huiskrekels
- Kweken van meelwormen
- Kweken van nematoden
- Vangen van kakkerlakken
- Vangen van karperluizen
- Voedsel van pseudoschorpioen
- Vogels en glasramen
- Dissectie van een varkenslong
- Beestentoren

 


 

LIJST VAN BESCHERMDE DIERSOORTEN

Wie kan me een lijst bezorgen van de beschermde diersoorten in ons land en waar werd deze lijst gepubliceerd? Welke koninklijke besluiten regelen de vangst, het aankopen en het bezit van diverse soorten?

De lijst van inheemse beschermde diersoorten verscheen in het Belgisch Staatsblad van 31/101980 (K.B. van 22/09/1980). Dit besluit regelt ook de vangst, het bezit en de verhandeling van de beschermde soorten.

We kunnen ook verwijzen naar de "Rode lijst van de zoogdieren in Vlaanderen" (AMINAL - december 1994). Deze lijst vermeldt de beschermde zoogdieren en geeft zeer nuttige informatie.

—> Top


 

EIAFZETTING DOOR DE GEWONE ZEEMOSSEL

In welke maand zet de gewone zeemossel haar eieren af?

De mossel zet eieren af gedurende het ganse jaar, behalve gedurende de zomermaanden, d.w.z. in de periode waar de temperatuur hoger ligt dan 18 °C. Het afzetten van de eieren is maximaal in de maanden mei en juni. De mossellarven zetten zich ook in deze periode vast. Het gehele jaar door vindt men dergelijke larven tussen het zeeplankton, behalve in juli en augustus.

—> Top


 

KOUDGEMAAKTE KIKKERS

Eind maart, begin april waren er in de omgeving van mijn woonplaats grote aantallen doodgereden kikkers op de openbare weg aan te treffen. Op bepaalde plaatsen vielen er tientallen slachtoffers in een omtrek van enkele meters te betreuren. Dit is de eerste maal dat ik zo'n slachtveld op een overigens weinig drukke baan vaststel.

Kent iemand een verklaring voor dit ongewone aantal?

antwoord 1

Gezien de datum gaat het hier waarschijnlijk om de bruine kikker. Deze is aan een minder vochtige omgeving gebonden dan de groene, doch gaat naar het water terug voor de voortplanting. De nachtelijke wandelingen staan ongetwijfeld met dit verschijnsel in verband.

Waarom er dit jaar zoveel meer gedood werden dan vroeger?

- Is de droge winter oorzaak van het verdwijnen van hun gewone poelen, zodat zij verder moeten zoeken om water te vinden?

- Is wijziging of verontreiniging van het milieu oorzaak van hetzelfde gevolg?

- Ben je dit jaar (late paasvakantie!) thuis geweest op een ogenblik dat een maximum betekende in de voortplantingsbiologie der dieren, en waarop je andere jaren niet ter plaatse was?

In ieder geval is het feit dat tweeslachtigen vaak als verkeersslachtoffers vallen sinds vele jaren bekend. Ook in het buitenland : zo zijn in Zwitserland in de lente bepaalde wegen 's nachts voor het verkeer gesloten, om doden en uitroeien van amfibieën tegen te gaan.

Op verschillende plaatsen in het buitenland graaft men repen zeildoek of plastiek inde bodem, zodat mini-muurtjes blijven uitsteken. Op die manier kanaliseert men de diertjes naar hun paringsweiden of poelen.

antwoord 2

Het probleem van de verkeersslachtoffers onder de amfibieën wordt behandeld door SERMET (1971). Dit staat in verband met de voortplantingsmigratie van deze dieren. Zij overwinteren namelijk verspreid in een soms uitgestrekt gebied, maar verzamelen zich precies rond maart - april in welbepaalde voortplantingspoelen en sloten.

Deze trek of zg. "water-drive" is het best onderzocht bij Urodela, waarbij gekend is dat in dit gebeuren het hormoon prolactine een belangrijke rol speelt.

Wanneer dieren bij deze migratie een verkeersweg moeten kruisen zullen er uiteraard slachtoffers vallen, en uiteraard relatief meer bij tragere soorten zoals Bufo dan bv. bij Rana.

—> Top


 

PELS VAN ZOOGDIEREN ALS WARMTE-ISOLATOR

Twee reageerbuizen, waarin een thermometer, worden gevuld met water van ± 30 °C. Eén van de buizen steekt in een koker van b.v. konijnenpels. Beide reageerbuizen in de koelkast stoppen. Na 10 à 15 minuten wordt de temperatuur gecontroleerd.

Er is een zeer duidelijk verschil merkbaar.

—> Top



LUCHTWEERSTAND VAN VLEUGELS

Na de dissectie van een duif kan je de vleugels wegnemen en, met drie spelden opgespannen op een plankje, laten drogen (bv. in de koelkast). Nadien zijn deze vleugels dan te gebruiken om te laten voelen dat de luchtweerstand groter is bij het naar beneden slaan dan bij het optrekken van de vleugels.

—> Top


 

ONBEKEND ORGAAN BIJ KABELJAUW

Welk orgaan (klier?) bevindt zich links en rechts van de kop van de kabeljauw, juist achter de schedel, boven de kieuwen? Het is donkerrood en korrelig.

Te oordelen naar de beschrijving betreft het de pseudobranchie, gelegen onder het operculum, vóór de kieuwen. Bij de beenvissen die er bezitten, zouden de pseudobranchiën - die CO2 produceren - de zwemblaas met dit gas vullen .

Men veronderstelt dat ze ook kunnen optreden als drukregelaars van het oogvocht

—> Top


 

EEN KONIJNENSCHEDEL PREPAREREN

Hoe kan ik een schedel van een konijn dat in de keuken werd klaargemaakt op de beste manier prepareren?

De schedel dient te worden gereinigd, ontvet en vervolgens gebleekt.

a) reinigen : vleesrestjes worden gemakkelijk met een tandenborstel verwijderd

b) ontvetten : dit kan door de schedel ± 24 uur in een 10 % KOH-oplossing te leggen of door hem gewoon te ontvetten met een geconcentreerd afwasmiddel. Vervolgens verschillende malen grondig spoelen.

c) bleken : dit gebeurt door de schedel een tweetal dagen in een 10 % waterstofperoxideoplossing te leggen of door hem te bleken met behulp van producten om kunstgebitten wit te houden. Wanneer men deze laatste producten gebruikt blijft de schedel na de bewerking nog lichtbruin, wat echter geen bezwaar is voor het gebruik in de klas.

—> Top


 

AANTONEN VAN DE SPIL BIJ SLAKKENHUIZEN

Om slakkenhuizen (b.v. van de wulk) te behandelen zodat de spil zichtbaar wordt, volstaat het het slakkenhuis enkele minuten met het 'overtollige deel' in een verdunde HCl-oplossing te dompelen. Alles wat in aanraking komt met het waterstofchloride reageert snel weg.

—> Top


 

KWEKEN VAN HUISKREKELS (Gryllus domesticus L.)

Benodigdheden : een oud aquarium van ongeveer 75 cm x 40 cm x 40 cm. Op de bodem brengt men een laag turf aan van ongeveer 15 cm dik.. De bak goed afsluiten maar wel voor verluchting zorgen (gaas). De krekels in deze bak zetten.

Voedsel : in een bakje plaatst men een met water volgezogen spons als drinkplaats. Zorg dat de spons steeds goed nat blijft. Om de twee dagen verse sla, wortelen en witloof geven (geen koolsoorten).

Plaats : hoge temperatuur is vereist (zeker tussen 27 en 32 °C), anders komt er van de kweek niets in huis. Hoge luchtvochtigheid. Indien nodig regelmatig water verstuiven in de bak.

Geslacht : doordat de wijfjes een legbuis hebben zijn ze makkelijk van de mannetjes te onderscheiden.

Nut :

  • voedsel voor hagedissen, kikkers, padden, vogels
  • gedaanteverwisseling is onvolledig en gebeurt na een 5-tal vervellingen

—> Top


 

KWEKEN VAN MEELWORMEN

Sinds jaren kweken wij met succes meelwormen. Wij gebruiken hiervoor een houten bak. Als voeder dient afval van tarwebloem uit de bakkerij en dikke schijven aardappel, waarin de larven kruipen. Bovenaan leggen wij een stuk golfkarton : daarin kruipen de volwassen larven graag. Tenslotte komt bovenop de bak een raam met muggengaas.

—> Top


 

KWEKEN VAN NEMATODEN

Neem een petrischaal met 0,5 cm tuingrond ; leg in het midden een klad pindakaas. Zet, zonder afdekken, weg in een donkere ruimte. Na een paar dagen is succes verzekerd : het krioelt van de nematoden (cyclus 8 dagen) èn van hun consumenten : de mijten. Een stukje voedselketen in het klein.

—> Top


 

VANGEN VAN KAKKERLAKKEN

Kakkerlakken (Blatta orientalis) zijn dankbaar materiaal voor de dissectie van een insect. Deze dieren kan men vangen in keukens, warme kelders, eetplaatsen e.d. van oude gebouwen. Om ze te kunnen vangen moet je plots licht maken in die plaatsen, nadat het al een hele tijd duister was.

—> Top


W

VANGEN VAN KARPERLUIZEN

Om karperluizen te vangen legt men vers gevangen dode snoeken en andere vissen een half uur in vers water. De karperluizen verlaten de dode vis en drijven op het water ; ze worden nu gemakkelijk met een penseeltje opgenomen en in een fixeervloeistof (formol of alcohol) gebracht

—> Top


 

VOEDSEL VAN DE PSEUDOSCHORPIOEN

Waaruit bestaat het voedsel van de pseudoschorpioen?

Pseudoschorpioenen voeden zich met kleine insecten en mijten. Het zijn dus vleeseters. Boekenschorpioenen leven van parasieten die het papier opeten.

De meeste soorten pseudoschorpioenen leven onder boomschors, onder dode bladeren, tussen mosstengels en detritus. Sommige zijn holbewoners. Een paar soorten komen voor aan de kust, onder stenen en plantaardig afval.

—> Top


 

VOGELS EN GLASRAMEN

Om te beletten dat vogels tegen grote glasoppervlakken te pletter vliegen moet men deze oppervlakken 'breken' door er figuren op te schilderen of te plakken. De aard van de figuren doet er niet toe, wel dienen ze wel voldoende dicht tegen elkaar voor te komen opdat de vogel ze zou kunnen waarnemen.

Spiegelende ruiten leveren het gevaar op, dat de vogel spiegelgevechten gaat leveren met zichzelf (vaak met dodelijke afloop).

—> Top


 

DISSECTIE VAN EEN VARKENSLONG

Tracht via je slager een mooie gave varkenslong te bekomen. Snij de luchtpijp af enkele cm voor de vertakking in twee luchtpijptakken. Steek in één luchtpijptak zo diep mogelijk een plastieken aquariumslangetje en blaas erop : het onderste deel van de long wordt mooi opgeblazen.

Steek een potlooddikke glazen roerstaaf in een luchtpijptak en gebruik deze staaf als gids om de luchtpijptak met een schaar mooi open te leggen. Men ziet dan duidelijk de grote openingen van waaruit de grootste longtakken zich afsplitsen (op dezelfde wijze kan men ook mooi de longslagader openen).

—> Top


W

Beestentoren

De menshoge beestentoren is zeer geschikt voor kleine schooltuinen. De toren wordt opgebouwd rond een paal.

Onderin zit een 'egelburcht' gemaakt van een metselkuip, tegen vorst en hitte beschermd met een flinke laag grond. Ook kikkers, padden en andere lichtschuwende beestjes houden van deze schuilplaats.

Daarop komt een stapeling van bakstenen en stukken tegel, het 'hommelhome'.

Daar bovenop komt de 'solitaire bijtjesflat': ringen van riet gepakt tussen schijven hout.

Weer hoger: de traditionele vogelvoederplank met daarop dan een 'vogel- of vleermuiszolder' uit een kuip bedekt met riet.

Bovenop het dak nog een vogelbadje, omringd met huislook of sedumplantjes.

—> Top