CSI@school: de leerling als forensisch onderzoeker

Actieve wetenschappen in het secundair onderwijs!

Dr. Kris Geris

kris.geris@wet.kuleuven.be

projectmedewerker CSI@school

K.U.Leuven

Inleiding

Forensisch onderzoek wordt al lang niet meer uitgevoerd in duistere laboratoria. Wetenschappers trachten meer en meer hun vak bekend te maken bij de mensen op de straat. Hierdoor wordt wetenschappelijk onderzoek niet alleen meer aanvaard maar verhoogt ook de interesse voor wetenschappelijke vakken. Ook de verhoogde aandacht die de media besteden aan wetenschap ligt mee aan de basis van deze trend. Zo zijn jongeren gefascineerd door TV series zoals Bones, CSI Miami en Numbers. Ook in de leerplannen ‘Wetenschappen’ van het secundair onderwijs worden leerkrachten aangespoord om moderne technieken te betrekken in hun lessen.

Aan de K.U.Leuven ontstond rond dit item een samenwerking tussen de faculteiten Wetenschappen (Prof. Dr. Van Soom), Ingenieurswetenschappen (Mevr. J. De Borger) en Bio-Ingenieurswetenschappen (Prof. Dr. Moyson). Ook de nationale instellingen NICC (Nationaal Instituut voor Criminologie en Criminalistiek) en DVI (Disaster Victim Identification Team) werkten mee aan dit project. Samen ontwikkelden we een pakket dat vanaf september 2010 beschikbaar is voor leerkrachten die een wetenschappelijk vak geven in een wetenschappelijke ASO of TSO richting (6^de jaar). In dit artikel stellen we een zogenaamd 4-fasen-module voor: leerlingen lossen een moordcasus op door gebruik te maken van de beschikbare informatie en door gericht proeven uit te voeren. Deze module werd tijdens het schooljaar uitgetest in het Montfortcollege in Rotselaar. De foto’s zijn genomen van leerlingen uit de richting 6 Wetenschappen-Wiskunde. Het project kaderde in het vak ‘Vrije Ruimte’.

Opbouw 4-fasen-module

Zoals de naam het zelf aangeeft, wordt alles opgebouwd in 4 fasen. Elke fase neemt 2 lesuren in beslag. Tussen de fasen door dienen de leerlingen hun gegevens en besluiten verder aan te vullen. Tijdens de 1^ste fase ontvangen de leerlingen een verhaallijn en informatie over het slachtoffer, de verdachten en de bevindingen van de politie op het plaatsdelict. In samenwerking met het productiehuis Zeemier werd telkens een startfilm opgenomen. Deze 3 items bevatten of tonen de 1^ste gegevens die de leerlingen dienen te gebruiken in hun startrapport. Naast een duidelijke beschrijving van de casus dienen de leerlingen hierin ook zelf een hypothese op te bouwen en voor te stellen welke technieken ze zouden gebruiken in hun zoektocht naar de dader. Deze technieken dienen uitgebreid beschreven te worden.

Foto 1: Beeld opname 4-fasen-module ‘Te veel geluk kan dodelijk zijn’.

Fase 2 en 3 worden vooral praktisch ingevuld. Forensische technieken worden op het niveau van de leerlingen, en binnen de mogelijkheden van een school, uitgevoerd. Deze proeven kunnen steeds gesitueerd worden binnen het leerplan van biologie, chemie, fysica of aardrijkskunde. Steeds wordt hierbij de link gelegd met de concrete casus die de leerlingen oplossen. Een reflectie met betrekking tot hun eigen hypothese vormt een belangrijk aandachtspunt!

Foto’s 2-5: Enkele leerlingen van het Montfortcollege voeren experimenten uit tijdens de 4-fase-module “Te veel geluk kan dodelijk zijn”

Fase 4 is gericht op het opstellen en voorstellen van een eindrapport. Ter afronding van een module krijgen de leerlingen een eindfilm te zien waarop de dader zichtbaar is terwijl hij de moord pleegt. Daarnaast ontvangt elke leerling een gedetailleerde beschrijving van de moord. Ook hier is reflectie een essentieel onderdeel.

Tijdens elke fase beschikt de leerkracht over verschillende word- en powerpointdocumenten. We streven er naar om de leerlingen vooral zelf proeven te laten uitvoeren. Als we echter steunen op technieken die niet realiseerbaar zijn in een school, is er steeds een pakket beschikbaar dat de leerkracht aan de leerling kan meegeven (begeleid zelfstandig leren of BZL) of zelf kan doceren.

Verdere realisaties project CSI@school

Binnen het project CSI@school werden reeds drie 4-fasen-modulen ontwikkeld, een 4^de productie is lopende. Daarnaast zijn er verschillende andere didactische pakketten beschikbaar. Zo werden er tientallen practica en simulaties ontwikkeld die wetenschappen vanuit een contextuele invalshoek binnen brengen in een klas. Er is ook extra aandacht besteed aan het voorstellen van de nationale instanties rond forensisch onderzoek: het NICC en het DVI. Met behulp van ICT lessen leren de leerlingen deze instanties beter kennen. Met behulp van beeldmateriaal wordt de leerlingen ook aangeleerd om kritisch te kijken naar TV series zoals CSI Miami. Tenslotte zijn enkele webquests en logiquizzen beschikbaar. Deze geven de leerkracht de kans om forensisch onderzoek op een speelse manier binnen te brengen in de les.

Alle documenten zijn vanaf 15 augustus 2010 beschikbaar op de site van de K.U.Leuven.