OXYTOCINE
(ook wel OCYTOCINE)
Van het Grieks okytokos = "snelle geboorte";
vandaar dat ethymolgisch gezien ocytocine de
voorkeurspelling zou moeten zijn, maar oxytocine wordt
veel meer gebruikt.
Oxytocine (afgekort OXT) is een polypeptidehormoon,
opgebouwd uit 9 aminozuren:
Oxytocine
Het wordt als prohormoon geproduceerd
door magnocellulaire
neuronen in de hypothalamus.
Samen met zijn transporteiwitten wordt het verpakt
in neurosecretorische vesikels (blaasjes) en via
de axonen getransporteerd naar de zenuweinden
in de neurohypofyse,
waar het wordt
opgeslagen ofwel uitgescheiden in de bloedstroom.
Het is tijdens hettransport in de axonen dat de
omvorming van prohormoon naar eigenlijk hormoon
gebeurt.
De enige rol van de neurohypofyse is de osmolaliteit
binnenin de vesikels te verlagen. Na depolarisatie
van de neuronen wordt oxytocine samen met zijn
transporteiwit door exocytose gesecreteerd, waarna
het in de bloedbaan terechtkomt.
Daar wordt het vervoerd naar de specifieke doelwitcellen
(gladde spiercellen van melkklieren of de baarmoeder),
waar het op specifieke receptoren zal binden.
OXT wordt vrijgesteld na prikkeling (uitrekking,
aanraking) van mechanoreceptoren gelegen in de
voortplantingstractus (vagina, cervix, uterus)
en in de melkklieren (tepels): deze bio-electrische
signalen bereiken dan de hypothalamus, waar de
magnocellulaire neuronen geactiveerd worden.
Catecholaminen verhinderen de vrijstelling van
OXT en inhiberen de werking van reeds vrijgesteld
OXT.
OXT circuleert ongebonden in het bloedplasma en
wordt afgebroken in lever- en niercellen (halfwaardetijd
slechts een kleine vijf minuten)
Werking:
Oxytocine
kan, via receptoren, contracties van gladde spieren
veroorzaken door verlaging van
de membraanpotentiaal van de spiervezels. Tijdens
de zwangerschap wordt de baarmoeder door het
in grote hoeveelheden geproduceerde hormoon progesteron
ongevoelig voor oxytocine; bovendien neemt de
productie van een enzym dat oxytocine afbreekt,
nl. oxytocinase, toe.
Bij het einde van de zwangerschap vermindert de
progesteronproductie, waardoor de remmende werking
wegvalt. Oxytocine komt vrij en de baarmoedercontracties
(weeën) beginnen.
Tijdens
het zogen worden door
oxytocine
spiertjes in de borst geprikkeld, zodat de melk
wordt uitgeperst. Dit is wellicht
de belangrijkste fysiologische werking van oxytocine.
Reflexmatige uitstorting van oxytocine door de
achterkwab van de hypofyse kan ook plaatsvinden
door mechanische prikkeling van schede en baarmoederhals,
bijv. tijdens de baring en voorts door de coïtus
(orgasme), waarbij dan baarmoedercontracties het
transport van zaadcellen bevorderen.
Synthetische oxytocine wordt in de geneeskunde
vnl. toegepast bij de inleiding en bij de leiding
van de baring om de weeën op te wekken of
aan te zetten, alsmede voor en na een keizersnede.
Het bevorderen van het toeschieten van de melk
wordt veel meer in de dier- dan in de mensgeneeskunde
toegepast.
[HOME]
[CONTACT] |