Osteporose

OSTEOPOROSE

Van het Grieks osteon = "been" + poros = "opening"

Osteoporose betekent letterlijk 'poreuze botten'. Deze aandoening wordt ook wel botontkalking genoemd. Er wordt hierbij te weinig bot gevormd of er is een overmatig botverlies. Het gevolg: dunne, broze botten die makkelijk kunnen breken. Osteoporose komt vaak voor bij vrouwen na de menopauze. Ook oudere mannen kunnen osteoporose krijgen. Vaak wordt osteoporose wordt pas ontdekt als een oudere iets breekt.

Oorzaken

Continu wordt het bot vernieuwd: nieuw bot wordt aangemaakt, oud bot afgebroken. Bij kinderen en jong-volwassenen gaat de aanmaak door osteoblasten sneller dan de afbraak door osteoclasten zodat de totale hoeveelheid bot in het lichaam toeneemt.

Rond het 35ste jaar is bij de meeste mensen de botmassa het grootst, en zijn de botten het stevigst. Daarna gaat geleidelijk de afbraak sneller dan de opbouw van bot.

Osteoporose ontstaat als de afbraak te snel gaat of als de vorming van vervangend bot achterblijft.
Als in de opbouwjaren, voor het 35ste jaar, niet de optimale botmassa is bereikt, is de kans op osteoporose groter.
Een gebrek aan oestrogeen kan bij vrouwen de oorzaak van osteoporose zijn na de menopauze.
Osteoporose kan een gevolg zijn van hormonale stoornissen zoals schildklier- of de nierafwijkingen.
Osteoporose kan een gevolg zijn van bovenmatig gebruik van geneesmiddelen, zoals corticosteroïden. Deze medicijnen zijn echter vaak van levensbelang en er mag niet plotseling mee gestopt worden.

Risicofactoren

Osteoporose is niet alleen een ziekte van ouderen, maar kan op elke leeftijd optreden. Er bestaan de volgende risicofactoren:

Vrouwen hebben meer kans op osteoporose dan mannen. Vrouwen hebben minder botmassa en verliezen sneller bot door de hormonale veranderingen tijdens de menopauze.
Bij het ouder worden neemt de botmassa af: de botten worden zwakker, minder dicht en breekbaarder. Daardoor komt osteoporose meer voor bij ouderen.
Mensen van het Kaukasisch ras (met een witte of gele huid) hebben meer kans op osteoporose dan mensen met een donkere huid.
Er zijn aanwijzingen dat osteoporose erfelijk is.

Beïnvloedbare risicofactoren zijn:

Hormonen. Het risico op osteoporose wordt verhoogd door een laag oestrogeenpeil bij vrouwen in en na de menopauze, door abnormale afwezigheid van de menstruatie (bijvoorbeeld bij vrouwen met anorexia nervosa) of door een te lage testosteronspiegel bij mannen.
Roken en meeroken. De precieze rol van roken bij osteoporose is niet duidelijk, maar onderzoekers weten wel dat roken bijdraagt aan zwakkere botten.
Alcoholgebruik. Overmatig alcohol drinken remt de vorming van nieuw bot en verstoort het vermogen van het lichaam om calcium op te nemen. Dit risico is bij mannen groter dan bij vrouwen.
Levensstijl. Een inactieve levensstijl zonder voldoende lichaamsbeweging verhoogt het risico op osteoporose. Denk ook aan langdurige bedrust bij ernstige ziekte of na een operatie.
Voedingspatroon.Te weinig calcium en vitamine D in de voeding verhoogt het risico op osteoporose.
Medicijngebruik. Langdurig gebruik van corticosteroïden, buitensporig gebruik van schildklierhormonen of bepaalde soorten plastabletten verhogen het risico op osteoporose.

Verschijnselen

In de beginfase van de ziekte zijn er meestal geen verschijnselen.
Als het botverlies voortschrijdt, kan er een doffe pijn in de rug en de benen ontstaan.
De lichaamslengte kan na verloop van tijd afnemen. Het postuur wordt gedrongener.

Spontaan kunnen breuken ontstaan: van wervels, polsen, heupen of andere botten, door het tillen van zware voorwerpen, een lichte klap of een val.

Diagnose

Aan de hand van risicofactoren die bij iemand aanwezig zijn, kan de huisarts besluiten of een onderzoek nodig is.

Om vast te stellen of er sprake is van osteoporose zijn er verschillende methoden:

Met röntgenfoto's kunnen botbreuken en ernstig botverlies worden gesignaleerd.
Met nieuwere methoden, zoals DEXA of DXA (dual energy absorptiometry) en botsonometrie kan de dichtheid van het bot gemeten worden.

Behandeling

De behandeling van osteoporose bestaat in de eerste plaats uit zelfzorg: het voorkomen van verdere botafbraak door een juiste voeding en lichaamsbeweging. En door het voorkomen van letsel en valpartijen.
Als is aangetoond dat een patiënt osteoporose heeft, kan de arts medicijnen voorschrijven; hiermee is te proberen om het botverlies te stoppen of te vertragen, de botdichtheid te vergroten en het risico op botbreuken te beperken. Bij vrouwen na de menopauze en bij patiënten die een operatie hebben ondergaan voor de verwijdering van eierstokken, is hormoontherapie een mogelijkheid voor behandeling.

Voorzorgsmaatregelen

Er zijn mogelijkheden osteoporose zo veel mogelijk te voorkomen.

Met voldoende lichaamsbeweging, stoppen met (mee)roken en matig alcohol drinken.
Calciumrijk voedsel
Vitamine D. Voldoende vitamine D is nodig als hulpmiddel voor het lichaam om calcium op te kunnen nemen. Je krijgt het binnen via de voeding en het lichaam maakt het zelf aan onder invloed van zonlicht.
Extra vitamine D druppels of tabletjes nemen is zinvol voor vrouwen vanaf 50 jaar, voor mannen vanaf 60 jaar, voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven en voor kinderen van 1 tot 4 jaar.
Lichaamsbeweging is op elke leeftijd goed voor de botten. Jong beginnen en dit een leven lang volhouden geeft het meeste effect. Het gaat om beweging waarbij de botten het gewicht van het lichaam moeten dragen: wandelen, traplopen, dansen, joggen, tennissen. Bij zwemmen en fietsen worden de botten minder belast, maar het is wel goed voor de spieren.
Vallen voorkomen: met name op oudere leeftijd is het belangrijk om alert te zijn op de risico's om te vallen.
Losse vloerkleedjes, gladde vloeren, gebruik van slaapmiddelen en 's nachts uit bed moeten om te plassen, kunnen aanleiding zijn tot ongelukken.
Oefeningen om het evenwichtsgevoel en het coördinatievermogen te verbeteren, kunnen valpartijen voorkomen.

Bron: http://www.medicinfo.nl/

[HOME] [CONTACT]