OEDEEEM

De term is afkomstig van het Grieks oidein = "zwellen"

Oedeem (spreek uit als 'eudeem') of waterzucht is een opeenhoping van extracellulair vocht in weefsel, leidend tot een zwelling zonder toename van het aantal cellen. Bekende vormen van oedeem zijn de zwelling van de huid bij een reactie op een muggenbeet of brandnetelsteek (urticaria) en het oedeem van de onderbenen dat vele oorzaken kan hebben.

Oedeem van de hand

Wat bepaalt er de hoeveelheid extracellulair vocht?

De hydrostatische druk in de aders en haarvaten maakt dat een deel van het plasma naar buiten wordt geperst door de vaatwand. De vaatwand laat wel water door, maar geen grote moleculen zoals eiwitten.
Deze oefenen een colloïdosmotische tegendruk uit, waardoor er weer een zekere hoeveelheid water uit de weefsels wordt onttrokken.

De druk in de aders hangt af van hun vullingsgraad en stijgt als er defecte kleppen in de aders zijn (spataders), of als het hart het aanbod van terugvloeiend bloed niet goed kan opnemen door welke oorzaak dan ook.

Spieren, vooral in de benen en in de kuiten drukken bij contractie de venen leeg en pompen de inhoud richting hart (bij functionerende kleppen).

Vocht tussen de cellen en weefsels in wordt verzameld in lymfecapillairen die samenkomen tot lymfebanen die uiteindelijk (in de borstkas) uitmonden in een ader.

Hoe ontstaat oedeem?

Bij ontstekingsreacties, infecties en kneuzingen raakt de vaatwand beschadigd en wordt onder invloed van allerlei zeer lokaal afgegeven stoffen meer doorlatend. Eiwitten treden uit de bloedbaan en de colloidosmotische tegendruk wordt minder. Er ontstaat oedeem.
Hetzelfde doet zich voor bij allergische reacties, waar de permeabiliteit van de vaatwand ook wordt vergroot (bv. door histaminen)

Oedeem kan ook ontstaan door verstopping van de lymfeafvoer. Hierdoor gaat het betrokken lichaamsdeel sterk opzwellen.

Als de nieren niet in staat zij om voldoende vocht uit te scheiden zal het lichaam meer water vasthouden. Het bloedvolume neemt toe en dus ook de druk op de wand van de bloedvaten, waardoor meer water naar buiten wordt geperst.

Het hart kan door een instroombelemmering, een uitstroombelemmering of een defecte pompwerking niet voldoende terugvloeiend bloed verwerken. De druk in de aders stijgt en er treedt meer vocht uit het vaatstelsel. Er treedt vooral oedeem op in de onderbenen.

Ook veel overigens gezonde mensen hebben een merkbare opzwelling van de voeten, vooral als ze ouder zijn, overgewicht hebben, veel lopen of staan, spataders hebben of als het warm is. Dit heeft geen grote betekenis.

Longoedeem

is een levensbedreigende vorm van oedeem en kan het gevolg zijn van longbeschadiging of van hartfalen. In extreme gevallen gaat zich vocht opstapelen in de longblaasjes, waardoor gasuitwisselingen belemmerd worden.

Vochtopstapeling in de longen

[HOME] [CONTACT]