Biologie
op Internet
Op de webstek http://www.sciencephoto.com vind
je duizenden afbeeldingen in verband met biologische onderwerpen.
Plaats eerst 'Belgium' in de rubriek 'Your country' en tik dan onder 'Keywords'
de Engelse naam van een onderwerp in.
Enkele voorbeelden om kennis te maken: spijsvertering (Engels 'digestion',
25 bladen met 511 afbeeldingen), houtvatweefsel (xylem, 6 bladen met 111
afbeeldingen), bacteriën (bacteria, 107 bladen met 2341 afbeeldingen),
fotosynthese (photosynthesis, 5 bladen met 91 afbeeldingen).
Tik op de afbeelding die je nader wil bekijken en tik dan nog eens op 'Enlarged
view' om de afbeelding nogmaals te vergroten.
Je kunt ook vanaf de 'Home'-bladzijde naar de lijst van de onderwerpen
gaan. Neem 'Subject index', plaats dan opnieuw 'Belgium' in de rubriek
van de landen en klik op 'Submit' (de beide laatste stappen zijn absoluut
noodzakelijk!). Tik dan op het onderwerp en vervolgens op het subonderwerp
dat je interesseert.
Leerkrachten die op een of andere manier afbeeldingen uit deze verzameling
in hun lessen willen gebruiken, doen er best aan de gewenste afbeeldingen
via de nummers ervan op te roepen.
Deze sensationele verzameling van afbeeldingen kan in het biologieonderwijs
een echte 'omwenteling' teweegbrengen. Maar opgelet: deze afbeeldingen
zijn door een 'copyright' beschermd!
Begrippenkaarten
voor de eerste graad
Dit
BIO-nummer bevat enkele voorbeelden van begrippenkaarten m.b.t. de leerstof
in de eerste graad van het secundair onderwijs. De kaarten
werden
gemaakt met het computerprogramma Inspiration (zie Jaarboek 2004,
blz.114 en BIO, november 2004).
Walter Deconinck (Kortrijk)
Groen
Bestek
Negen scholen, zes lokale besturen en drie administraties geven het
goede voorbeeld door groener aan te kopen. Bij de negen scholen zijn
zowel
kleuter-, basis-, secundair als volwassenenonderwijs vertegenwoordigd,
over de verschillende
schoolnetten en provincies gespreid.
Sommige
scholen zetten de eerste stappen rond interne milieuzorg, andere hebben
reeds hun derde MOS
- logo behaald.
Scholen
hebben vaak niet de tijd of de technische kennis om een milieubewuste keuze
te maken. Bond Beter Leefmilieu (BBL) geeft
de deelnemers van Groen
Bestek een snelscan van hun aankoopbeleid en begeleidt hen bij
het opstellen van groene offerteaanvragen. De actie Groen
Bestek helpt
milieubewust
aankopen om te zetten in de praktijk.
Groen Bestek sluit aan bij het project Milieukoopwijzer, de website
voor milieusparend aankoopadvies.
Andere scholen kunnen het verhaal
volgen op
www.milieukoopwijzer.be.
Welke achtergrond rond interne milieuzorg hebben de deelnemers?
Wat zijn de ervarin-gen en de knelpunten
bij het opmaken
van een groen bestek? En uiteraard: wat is het uiteindelijke
resultaat? Alle offerteaanvragen worden integraal online gezet.
De Milieukoopwijzer geeft positieve ranglijsten van milieusparende
producten, de gebruikte criteria en overzichten van leveranciers
in de buurt. De
koopwijzer is de ideale starterskit voor wie binnen zijn of haar
instelling wil werken
rond interne milieuzorg. Het project krijgt de steun van de Cel
Milieueducatie van Aminal en de Vlaamse minister van Leefmilieu.
Meer info
Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw,
Tweekerkenstraat 47, 1000 Brussel,
tel. 02/282 17 20, fax. 02/230 53 89
info@milieukoopwijzer.be of
www.milieukoopwijzer.be
Contactpersoon
Benjamin Clarysse, 02/282 19 42
benjamin.clarysse@bblv.be
WetenschapsEXPO-Sciences
Hét wetenschappelijk event voor jongeren!
JCW (Jeugd, Cultuur en Wetenschap) organiseert samen met JSB (Jeunesses
Scientifiques de Belgique) voor jongeren het nationaal wetenschapsevent
bij uitstek: WetenschapsEXPO.
WetenschapsEXPO is een jaarlijks evenement dat tracht jongeren
aan te zetten tot actieve wetenschapsbeleving.
Jongeren – van kleuterklas tot hoger onderwijs – kunnen
(alleen of in groep) een wetenschappelijk project voorbereiden
rond een thema
dat hen het meest boeit.
Dit wetenschappelijk project stellen ze voor aan het grote
publiek: elke deelnemer krijgt een stand toegewezen die hij/zij
dan op een
visueel
aantrekkelijke en originele manier inkleedt.
Plaats en datum
Brussels Expo – Eeuwfeestlaan (Heizel) – Paleis 2 - 28, 29
en 30 april 2005
Gedurende drie dagen komen jongeren, leerkrachten, onderzoekers
en vele geïnteresseerden hier samen om de wetenschapsmicrobe
aan elkaar over te dragen.
Een jury zal de projecten objectief beoordelen. Er zijn talloze
interessante prijzen te winnen: rekenmachines, boeken, abonnementen
op tijdschriften,
toegangskaarten voor musea en dergelijke meer. Maar de hoofdprijs
is gegarandeerd een onvergetelijke ervaring voor de jonge wetenschapper(s):
het vertegenwoordigen
van België op de mondiale editie van WetenschapsEXPO die
van 3 tot 8 juli 2005 doorgaat in Chili! Ook andere reizen
staan bij de prijzenpot
vermeld, waarvan de winnaars bijvoorbeeld hun project kunnen
gaan voorstellen in Barcelona of een andere Europese stad.
Geïnteresseerden kunnen nog inschrijven tot 25 maart 2005
bij JCW.
Inschrijven en info:
JCW – WetenschapsEXPO - Ruth Costers
- Vlaanderenstraat 101, 1800 Vilvoorde, tel: 02/252 58 08,
fax: 02/252 39 14, wetenschapsexpo@jcweb.be,
www.jcweb.be
Foto’s van de vorige editie zijn te vinden op de website van JSB:
www.jsb.be – Expo-Sciences 2004 aanklikken – photos 2004 et
spot – l’expo.
Lerarendagen…
in de Zoo van Antwerpen en Dierenpark Planckendael op zaterdag
19 en zondag 20 maart 2005 i.s.m. het magazine Klasse. De
toegang voor
leerkrachten
is gratis dat weekend en de gezinsleden betalen slechts € 11,00 i.p.v. € 15,00
voor volwassenen en € 6,50 i.p.v. € 9,90 voor kinderen.
De inschrijving voor deze lerarendagen gebeurt via www.lerarenkaart.be
Biologische gevaren
en risico's
Kindersterfte in de ontwikkelingslanden in miljoenen doden/jaar
(WHO - 1995)
- Acute infecties van de luchtwegen 4,4
- Tuberculose 3,1
- Malaria 2,1
- Hepatites B 1,1
- HIV / Aids 1,1
- Mazelen 1,0
- Tetanus 0,5
- Kinkhoest 0,355
- Wormziekten 0,165
Als leerlingen aan de hand van deze gegevens een taartdiagram
opstellen, zal dat toch wel enige indruk nalaten.
Frans
Desfossés (Edegem)
Schimmelkweek
uit het compostvat
Als men in een compostvat stalen neemt, en die ent op een
geschikte voedingsbodem in telkens een andere petrischaal,
kan men op
de voedingsbodems verschillende
schimmels kweken. In het januarinummer van 'Unterricht
Biologie' (nr. 301), staan foto's van: Altemaria sp., Aspergillus sp.,
Cladosporium sp., Penicillium
sp. en Mucor sp.
Een eenvoudige manier om reducenten aan te tonen die
werken aan het afbraakproces in een compostvat.
Toch geven de auteurs - terecht - enkele bedenkingen.
Alleen de leerkracht mag stalen nemen. Daarbij moeten
de neus, de
mond en
de handen beschermd
worden. Alleen de leerkracht mag op het einde van het
experiment de culturen vernietigen.
Frans
Desfossés (Edegem)
Aids
op wereldvlak (2004)
- Per dag worden 16 000 mensen besmet met HIV, dat
is één mens per 6 s.
- Totnogtoe zijn 38 miljoen mensen HIV-positief.
- Ca. 3 miljoen mensen sterven per jaar aan Aids.
- Het dodental is inmiddels al opgelopen tot meer
dan 20 miljoen.
- Volgens realistische schattingen zullen er in de
volgende 20 jaar 68 miljoen mensen sterven aan de
gevolgen van een
HIV-besmetting.
- 95 % van alle Aidspatiénten die medicatie bekomen, leven in Noord-Amerika,
Europa en Australië, hoewel 94 % van alle Aidspatiënten
in ontwikkelingslanden leven.
Titel van het nummer van Unterricht Biologie: "Biologische Gefahren & Risiken"
Frans Desfossés (Edegem)
Graven,
plaggen en steken
Tentoonstelling over de ontginning van de Kalmthoutse
heide door de eeuwen heen
Plaggen, bijenkorven zetten, turf steken, zand
scheppen voor de Antwerpse spoorwegberm, bezems
binden…
Maar ook schilders van de Grijze School die dit
fraaie stukje natuur vastleggen op doek.
Dankzij en ook ondanks die duizenden handen werd
de Kalmthoutse Heide een brok natuur waar wij nu
volop
van kunnen genieten.
De tentoonstelling loopt van 1 maart tot en met
28 augustus 2005 in het Natuureducatief Centrum "De Vroente",
Putsesteenweg 129 te Kalmthout. Dagelijks open
van 9.00 tot 17.00 uur, in het
weekeinde
van
14.00 tot 17.00
uur. Gratis.
Mosselen
natuur
Mosselen natuur is een tentoonstelling in het Museum
voor Natuurwetenschappen (van 4 mei 2005 tot
30 juni 2006) die
je zal intrigeren, amuseren
en verrassen, om ongeremd van te proeven!
Een greep uit Mosselen natuur
- Een beetje gastronomie. Ken je hun voedingswaarde?
België importeert
de totaliteit van zijn mosselconsumptie.
- Kunst en mosselen: sinds een zwarte mosselpot
als kunst werd uitgeroepen, maakten de mosselen
hun intrede
in kunstgalerijen.
- De mosselen en hun neven en nichten, over de
hele wereld, in zee en in zoetwater
- Wetenschappen en milieu: begrijpen hoe een
mossel functioneert, is meer leren over hun zwakke
en
sterke punten in het milieu.
Een mossel
filtert
het water, dag in dag uit, daarvan blijft een
en ander hangen in de schelp. Kun je mosselen
altijd
en overal
eten ?
- De mosselcultuur zoals we die kennen bij onze
noorder- en zuiderburen: een hydrocultuur die
het milieu respecteert.
Duurzame
ontwikkeling
gegarandeerd. In de mosselkweek vind je zowel
traditie, know how en industrie tot en
met speculatie. Maak een virtuele uitstap naar
Yerseke, Nederlandse hoofdstad van de Europese
mossel.
- Parelmoer, parels en sieraden: vandaag komt
het leeuwendeel van de parels van mosselen
die in de
zoetwateren leven
in Azië.
- Mosselen en oesters, medische hulpmiddeltjes.
Flirt met de biotechnologie…
- Onderzoek het inwendige van de reuzenmossel:
zijn adembuis, zijn kieuwen en andere ongewone
organen.
Mosselen natuur: een tentoonstelling voor gezinnen
met kinderen, scholen, maar ook grootouders
met kleinkinderen, volwassenen
die geïnteresseerd
zijn in wetenschappen, studenten, toeristen, … kortom
iedereen die op een speelse en actieve manier
iets wil bijleren over het
dierenrijk.
Zondag 4 september 2005,
Mosselfeest op het Sint-Katelijneplein: proef van mosselen met frietjes, animaties en
talrijke verrassingen in een
bruisend Brussels feest.
Open van dinsdag tot vrijdag van 9.30 tot 16.45
uur, tijdens het weekend en de school-vakanties
van 10
tot 18 uur.
Gesloten op maandag, op 25/12, 1/1 en 1/5.
Toegangsprijzen
(tentoonstelling + vaste collecties)
Individuele bezoekers: volwassenen € 7 / 6-17 jaar, studenten, CJP,
senioren, vrienden KBIN € 6 / Kinderen > 6
jaar, abonnees van het Museum: gratis
In groep (vanaf 15 personen: volwassenen € 6 / 2-25 jaar € 4,50.
Reserveren verplicht: 02/627 42 52)
Info: KBIN - Vautierstraat 29 – 1000 Brussel
Info dag en nacht tel. 02/627 42 38 - fax. 02/646
44 66
info@natuurwetenschappen.be - www.natuurwetenschappen.be
Bijen,
wespen en hommels
Wie
eens een wesp vergroot wil bekijken onder een microscoop, een echt bijenwaskaarsje
wil maken
of een heus hommelspel
wil spelen,
kan op
zondag 24 april terecht van 10 tot 17.00
uur in het Bijenteeltmuseum en het
Natuur-educatief Centrum ‘De Vroente’ (aan
de hoofdingang van de Kalmthoutse heide).
Daarnaast zal die dag de zoekkaart ‘Ontdek je favoriete heide-plekje’ van
start gaan met een heuse wedstrijd. Jong
en oud zijn de hele dag van harte welkom.
De Vroente, Putsesteenweg 129, 2920 Kalmthout,
03/6201834. www.devroente.be devroente@lin.vlaanderen.be
De
(h)eerlijke
keuken
Biodiversiteit op tafel
Een verrassend kookboek met niet alleen 128
overheerlijke recepten, maar tevens
uitleg over de ingrediënten die worden gebruikt. Via 16 korte,
uiterst interessante verhalen komt de lezer meer te weten over de herkomst
van sommige recepten en/of ingrediënten
en de impact op de natuur rondom
ons.
Auteur dr. Jurgen
Tack put uit
15 jaar
ervaring in het
internationale biodiversiteitonderzoek
om op boeiende, soms spannende en
soms speelse
wijze begrippen uit te leggen als
biodiversiteit, genetisch gemodificeerde
organismen,
voedselveiligheid, uitsterven
van soorten, hotspots,
invasieve soorten enz.
Helemaal nieuw in dit kookboek is de ecologische
voetafdruk die de auteur berekende voor elk
gerecht. Zo komen
we te weten hoeveel
aardoppervlak
we nodig hebben om een gerecht te bereiden.
En dat levert al eens een
verrassing op.
De auteur beheerst de kunst om van dit prachtige
kookboek tevens een boeiende documentaire
te maken over de
internationale milieu-
en natuurproblemen
waarmee hij (en straks wij allemaal)
dagelijks te maken krijgt.
Vormgeefster Mariko Linssen maakte er op
haar beurt een onvergetelijk kijkboek van.
Ook grafisch
krijg
je dan een mooi ogend kookboek
voorgeschoteld.
Praktisch
- Formaat: 18 cm hoog x 30 cm breed
- Uitvoering: garengenaaid met hardcover
- Omvang: 240 blz.
- Normale verkoopprijs: 28 euro
De (h)eerlijke keuken is een gloednieuwe
uitgave van ARGUS.
Stages – bijscholingen – symposia
Planten op de sofa
Datum: woensdag 27 april (14-17 uur)
Plaats: UA-CNO, Universiteitsplein 1, 2610
Wilrijk
Onderwerp: stress bij mensen,
het is een kwaal van deze tijd.
Onderzoek naar stressfactoren
bij planten
is misschien niet
zo bekend, maar
wel zeer boeiend.
Onkosten: 30,50 euro
Info en inschrijving: 03/820
29 60
www.ua.ac.be/cno - cno@ua.ac.be
Gezocht
De Vereniging voor Bos in Vlaanderen maakte een lespakket wetenschap
rond het
thema: "De
milieubeschermende functie
van het bos."
Doelgroep: technisch secundair onderwijs
met een hoog percentage allochtone
jongeren.
In de stuurgroep zitten mensen
uit bosbouwuniversiteiten, labo's,
NME-centra, en vertegenwoordigers
van verenigingen die met
allochtonen werken.
De Vereniging zoekt nog een paar
gemotiveerde leerkachten die
het lespakket willen screenen
op methodiek
en didactiek en
die dit
ambitieuze project
willen volgen en mee vorm geven.
De Cd-rom
met vakoverschrijdende info ten
behoeve van de leerkrachten
is in een eindfase.
De vertaling ervan
in hapklare brokken (lessuggesties)
is de volgende fase.
Een aantal scholen werd aangeschreven
die met het pilootprojectproject
willen van start
gaan.
Wie geïnteresseerd
is neemt contact op met
Lut
Slembrouck, projectmedewerkster
Vereniging
voor Bos in Vlaanderen
vzw.
Lut.Slembrouck@vbv.be, tel 09/264
90 50, GSM 0473/690 399, fax
09/264 90 92
www.vbv.be
Onderwijstips
Tip 424 - Ontvang wetenschapsnieuwtjes
in primeur
Als je graag als eerste op de
hoogte wordt gesteld
van de wetenschappelijke en museum-nieuwtjes
van het KBIN (expedities,
ontdekkingen,
tentoonstellingen, wedstrijden,
speciale evenementen)
kun je die op je GSM
ontvangen.
Deze gratis sms-service (Smart
Museum Service) of ook
de elektronische nieuwsbrief op je
e-mail kun
je aanvragen
op
de website www.natuurwetenschappen.be,
in de rubriek 'Nieuws
en activiteiten', vind
je de inschrijvingsformulieren.
Vragenrubriek
Vraag 35/2/283 – Waterkwaliteit
Met onze school (St Aloysiusinstituut
Lier) onderzoeken we
nu al zo'n 8 jaar de chemische
kwaliteit van
rivieren in
en om Lier.
Van enkele
van
de waterlopen - de
veilig bereikbare - wordt ook de biotische index
bepaald. Het zou interessant
zijn onze
gegevens te
vergelijken met metingen
in boven- of benedenloop van deze
rivieren. Vandaar onze
speurtocht naar scholen
die hun meetgegevens
met ons willen uitwisselen.
Volgende rivieren staan
op ons lijstje.
Netebekken (alle staalnames
in Lier): Grote Nete,
Kleine Nete,
Nete, Bollaak, Berlaarse
Laak, Schollenbeek,
Itterbeek, Wolfsbeek.
Scheldebekken: Schijn
in Oelegem, Schijn
in Antwerpen.
Luc Daniëls
(luc.lievke@pandora.be)
Koninklijk
Antwerps Genootschap voor
Micrografie
http://www.microscopie.be
Het KAGM houdt
elke maandag van
20 tot
22 uur een werkavond
in
de bioruimte van
de UA, campus
Middelheim
(ex-RUCA),
Groenen-borgerlaan
171, 2020 Antwerpen.
De bioruimte is
te bereiken vanaf
parking
2, tussen de gebouwen
U en S langs het
hellend vlak
naar
beneden.
Iedereen die geïnteresseerd
is in microscopie
als hobby is van
harte
welkom.
Hieronder
het programma voor
de volgende
maanden.
(P preparaat
maken; C causerie;
D diversen).
07/03 – P Houtcoupes
van de laurier
14/03 – P Takje
kurkiep
21/03 – C Een
microscoop juist
gebruiken
04/04 – C Paraffinecoupes
maken
11/04 – P Stengel
Nerium oleander
18/04 – C Myxomyceten
25/04 – D Plankton
02/05 – C UV-microscopie
In
memoriam
In november 2004
overleed op
90-jarige leeftijd
professor
Constant Vanden
Berghen.
Oudere collega's
zullen zich
hem nog herinneren
als een minzaam
man, perfect
tweetalig,
een
botanist in
hart en nieren
en een
gids op natuurwandelingen
waar nog wat
van op
te steken viel.
Van 1975 tot
1977 was hij
voorzitter-coördinator
van de Belgische
Nationale Vereniging
van Leraars
Biologie, waaruit
in 1978 VOB
en PROBIO ontstonden.
Jaarvergadering
Zaterdag, 30
april 2005
Kom naar de Antwerpse Zoo met je gezin!
Toegang gratis op vertoon van de VOB-lidkaart.
Programma
Vanaf 9.30 uur Ontvangst met koffie
10 – 12 uur Jaarvergadering voor de leden.
Welkomstwoordje door Peter Van den Eijnde, Zoo-manager, en afwikkeling
van de verplichte punten (overzicht VOB-werking, kastoestand…). Na
het verplichte gedeelte – dat we zo kort mogelijk houden – stellen
we enkele educatieve pakketten voor die kunnen gedownload worden via het
net (nieuw!). We bezoeken ook de vernieuwde lokalen en het museum.
Leerkrachten'wedstrijd'.
De Zoo schenkt een gratis bezoek voor 25 leerlingen en jezelf!
VOB schenkt ook enkele prijzen.
10 – 12 uur Voor de familieleden organiseren we ondertussen een tof
programma, met o.a. een begeleid bezoek aan de klas met levende reptielen
en amfibieën (“Kus eens een kikker”) en een zeeleeuwenshow.
12 – 14 uur Vrije middagpauze
14 – 16 uur Geleid bezoek achter de schermen van de Zoo voor het
hele gezin. Voor alle andere bezoekers is dit onmogelijk: de begeleide
wandeling achter de schermen wordt exclusief voor ons georganiseerd. We
rekenen dan ook op de verantwoordelijkheidszin van jonge ouders, want voor
andere groepen wordt een minimumleeftijd van 12 jaar vooropgesteld.
Parcours: operatiezaal voor dieren, nieuwe kweekafdeling van reptielen,
sprinkhanen, wasmotten en muizen. Reptielenkeuken. Achter de krokodillen
om dalen we af naar het aquarium. Bezoek achter de schermen aan de zeewaterkant
(haaieneieren, octopus, steenvis, kweek van o.a. zeepaardjes). Vóór
de schermen bezoek aan de zoetwaterkant. Pinguïns. [Informeer bij
de gids wat een uitgebreid schermenbezoek nog meer te bieden heeft.]
16 uur Einde.
Bij het verlaten
van de Zoo kun je
- de ingevulde enquête over een Zoobezoek afgeven (positieve en negatieve
kantjes);
- het ingevulde wedstrijdformulier afgeven (met leuke prijzen, o.m. een
gratis bezoek voor een ganse klas. De uitslag verschijnt in BIO);
- een pakket met door ons ingevulde werkbladen meenemen.
Inschrijven
Stort per persoon € 3 op rekening 000-1144962-71 van Marleen Van
Strydonck, Te Boelaerlei 119/1, 2190 Borgerhout voor einde maart.
Vermeld hoeveel leden (L), echtgenoten (E) of partners en kinderen (13+
en/of 12-) meekomen. Voorbeeld: L 1, E 1, 13+ 1, 12- 2 of L 1, 13+ 2.
I.v.m. het bezoek achter de schermen is het om organisatorische reden noodzakelijk
dat we bij voorbaat weten hoeveel kinderen van 12 jaar en minder (12-)
aanwezig zullen zijn.
Vermits het dan nog een maand duurt voor de jaarvergadering plaatsgrijpt
kun je 30 april misschien beter in het rood aanduiden op je activiteitenkalender.
Let wel: andere familieleden die zouden meekomen - neefjes, nichtjes, (inwonende)
grootouders - moeten een gewoon inkomticket kopen (2-12 jaar € 9,
vanaf 12 jaar € 15). Voor hen moet er dus niet ingeschreven worden.
Bereikbaar
- De Zoo ligt naast het Centraal Station.
- Uit Oost- en West-Vlaanderen: via de autostrade richting Antwerpen,
afrit 16
(Melsele - Kruibeke) - richting Melsele. Aan het einde van de weg is een
grote P+R om de wagen achter te laten. Vandaar brengt tram 3 je naar de
Zoo (uitstappen
premetrostation Astrid).
Uit Antwerpen, Brabant en Limburg: volg de ring rond Antwerpen, door de Kennedytunnel,
en dan
- ofwel eerste afrit rechts (richting Linkeroever) en aan het einde van de
weg rechtsaf, waar het eindstation van tram 2 en 15 is (uitstappen premetrostation
Diamant) maar er is niet zoveel parkeergelegenheid;
- ofwel doorrijden tot afrit 16 (Melsele - Kruibeke) - richting Melsele en
dan met tram 3 naar de Zoo.
Op 30 april wordt in Nederland Koninginnedag gevierd en dan krijgt de Zoo traditioneel
veel Nederlandse bezoekers. Kies daarom eerder voor het openbaar vervoer.
